Esri Saha Çözümleri ile İş Akışlarınızı Verimli Hale Getirin!

Saha iş süreçlerinizin yönetimini daha verimli hale getirmek için Esri çözümlerinden faydalanabilirsiniz.

ArcGIS, masaüstü, web ve mobil ortamların tamamında birbirine entegre bir şekilde anlık olarak çalışabilecek bütünleşik bir platform sağlayabilmektedir. Böylece kullanıcılar her zaman, her yerde ve her cihazda anında bilgiye erişebilmektedir. Böylece, sahadaki mevcut durum bilgilerini anlık  olarak takip ederek durum farkındalığını arttırabilecek ve karar mekanizmanızı güçlendirebileceksiniz. Günümüzde pek çok kuruluş dağıtık Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) faaliyetlerini entegre etmek için bu ortak altyapı yaklaşımından faydalanmaktadır.

Bu yazımızda ağırlıklı olarak saha faaliyetlerinin entegre bir biçimde yönetilmesi konusuna yoğunlaşacağız.

Saha Operasyon Yönetimi içerisinde yer alan aşağıdaki süreçlerinin tamamını verimli bir şekilde gerçekleştirebilirsiniz:

  • Görsel olarak konumları ve bunlar ile ilişkisi olan tüm bilgileri yorumlama
  • Saha ve ofis ekiplerinin koordineli çalışmasını sağlama,
  • Görev yerlerine gelişmiş navigasyon yeteneklerinden faydalanarak rotalama sağlama
  • Sahadan harita bazlı veri toplama ve düzenleme,
  • Sahada haritalama ve taslak çizim ile notlar alma
  • Yöneticilerin saha ekiplerini anlık olarak takip etme

Aşağıdaki diyagramda saha iş süreçlerini ve temel olarak hangi ürünlerden faydalanarak çözüldüğünü görüyoruz (Şekil1).

Şekil1. ArcGIS Saha Çözümleri İş Süreci

 

PLANLAMA

Planlama tarafında, masaüstü veya web haritalama çözümleri ile veri tabanınızı tasarlayabilir, verilerinizi oluşturabilir, düzenleyebilir, veriler arası ilişkiler kurulabilir ve paylaşabilirsiniz. Bu kısım iş akışlarımız için oldukça önemli çünkü saha çözümleri olarak kullandığımız tüm uygulamalar, olarak oluşturmuş olduğumuz web haritalarının üzerine yapılandırılır. Bu nedenle, haritalar oluşturulurken doğru şekilde planlama ve tasarım yapılması oldukça önemlidir.

KOORDİNASYON

Ekiplerin koordinasyonun sağlanması için Workforce for ArcGIS ile çalışanlarınızın iş durumlarını takip edebilir, iş ataması oluşturabilirsiniz. Sahada bulunan personeliniz Workforce for ArcGIS mobil uygulaması ile atanmış olan işi anlık olarak görebilir ve çalışmaya başlayabilir.

Workforce for ArcGIS

Hem web hem mobil platformlarda çözüm sunan, saha çalışmalarını planladığınız, gerçek zamanlı iş takibi gerçekleştirebileceğiniz, çevrimdışı çalışma desteği bulunan bir uygulamadır (Şekil2). Diğer saha çözümleri ile entegre çalışabilmektedir. Web ortamında atanmış olan işler saha personelleri tarafından mobil cihazlardan veya tabletlerden açılabilir ve iş başlatılabilir. İşi alan personel uygulama içerisinden Navigator for ArcGIS, Survey123 for ArcGIS, Explorer for ArcGIS veya Collector for ArcGIS uygulamasına geçiş yapabilir.

Workforce for ArcGIS

(Şekil2) Workforce for ArcGIS Uygulama Entegrasyonu Yapılandırma Ekranı

 

Workforce for ArcGIS

(Şekil2) Workforce for ArcGIS

 

NAVİGASYON

Rotalama sürecinde iş atamasını almış olan personel, kendi operasyonel katmanlarını da kullanarak işin gerçekleşeceği konuma rota bilgisini alabilir ve adım adım yönlendirme yeteneğinden faydalanabilir.

Navigator for ArcGIS

Navigator for ArcGIS Esri’nin rotalama çözümüdür. Sektörde birçok rotalama çözümü olmasına karşılık Navigator for ArcGIS çevrimdışı çalışabiliyor olması ve kendi katman detaylarınıza göre rotalama işlemini gerçekleştirebiliyor olmanız sebebiyle oldukça avantajlı bir uygulamadır(Şekil3). Ayrıca, maksimum verimlilik için önceden planlanmış rotaları kullanabilirsiniz. Önceden planlanmış rota katmanlarını kullanarak çevrimdışı çalışmalar gerçekleştirebilirsiniz.

Ayrıca bir detayınıza rotalama yapmak istedeğinizde adres girmeden, doğruca detay kimlik numarası gibi özel bir ifade girerek de rotalama işlemini gerçekleştirebilirsiniz.

Navigator for ArcGIS

(Şekil3) Navigator for ArcGIS

 

VERİ TOPLAMA ve DÜZENLEME

Veri toplama ve düzenleme sürecinde, atanmış olan işe ve veriye bağlı olarak Drone2Map for ArcGIS ile drone’dan alınan görütünleri analiz edebilir, Survey123 for ArcGIS ile konum bazlı form  ve anketler ile veri toplayabilir veya Collector for ArcGIS ile sahada bulunan detaylarınıza ait bilgileri güncelleyebilir veya yeni detaylar toplayabilirsiniz. Bunlara ek olarak, herhangi bir veri düzenleme gerçekleştirmeden anlık olarak sahada CBS verilerine ulaşılması ve taslak çizimler ile harita üzerine not alınması gereken durumlarda Explorer for ArcGIS çözümünden faydalanılabilir.

Explorer for ArcGIS

Harita ve CBS verileri üzerinde düzenleme yapmadan kullanmak isteyen kullanıcılar içindir(Şekil4). Çevrimiçi ve çevrimdışı çalışabilmesi sayesinde her zaman her yerde verilerinize erişim imkanına sahip olursunuz. Kullanıcılar kendileriyle paylaşılmış olan haritalar ve veriler üzerinden ölçü alabilir,detay bilgisine ulaşabilir. Harita üzerinde doğrudan taslak çizim gerçekleştirebilir, notlar alabilir ve bunların paylaşımını sağlayabilir (harita, e-posta, kısa mesaj, airdrop(IOS), fotoğraf olarak).

Explorer for ArcGIS

(Şekil4) Explorer for ArcGIS

Collector for ArcGIS

Organizasyonunuzun ArcGIS platformuyla entegre çalışan ve saha çalışma verimliliğini arttıran, harita tabanlı sahadan veri toplama deneyimi sağlayan bir uygulamadır. Saha personeli, kendisi ile paylaşılan harita üzerinden konumsal olarak veriyi düzenleyebilir, ek bilgi, fotoğraf veya ses kaydı ekleyebilir.

Collector for ArcGIS mobil uygulamasını kullanan saha ekipleri, bağlantısı kesilmiş olsa bile sahadaki yeni CBS detaylarını toplayabilir ve mevcut CBS detaylarını güncelleyebilir. Collector for ArcGIS’de kullanılan altlık haritalara ArcGIS Online veya ArcGIS Enterprise üzerinden erişilir.

Collector for ArGIS artık Collector Classic adını almıştır ve yeni sürümü Collector Aurora IOS platformunda kullanıma sunulmuştur (Şekil5). Collector Aurora, kullanıcı dostu bir arayüze sahiptir (Şekil6). Sahadan veri toplamayı kolaylaştıracak düzenlemeler getirilmiştir. Bu sürüm, GPS’i etkin kullanarak mevcut konumunuzu yüksek doğrulukla alma; bir web haritasından birden fazla çevrimdışı harita alanı indirme gibi yetenekler eklenmiştir. Detaylarınıza ait fotoğrafları eklemeye ek olarak ses ve video ekleme seçeneği de bulunmaktadır. Barkod okutarak detay bilgilerini doldurmayı desteklemektedir.  Collector Aurora artık 3 boyutta da veri toplamayı da desteklemektedir. Android platformuna ise ilerleyen zamanda Aurora sürümü gelecek ve Classic ile yanyana şekilde indirilebilir olacak.

Collector for ArcGIS

(Şekil5) Collector for ArcGIS

Collector for ArcGIS Aurora ile kazandığımız bazı yeni yetenekler aşağıdaki şekildedir,

  • Görselliği daha güçlü haritalar
  • Geliştirilmiş kullanıcı deneyimi
  • Geliştirilmiş akıllı formlar
  • Kolaylaştırılmış çevrimdışı iş akışları
  • Yüksek doğrulukta 3B veri toplama

 

Collector for ArcGIS Aurora

(Şekil6) Collector for ArcGIS Aurora

 

Survey123 for ArcGIS  

İster web ortamında ister masaüstünde çeşitli akıllı form ve anketler oluşturup bunları çalışanlarınız, paydaşlarınız veya halkla paylaşabilirsiniz. Formları, tarayıcınızda Survey123 Web Designer (Şekil7) ile sürükle bırak yöntemiyle hızlıca oluşturabileceğiniz gibi masaüstü çözümü olan Survey123 Connect for ArcGIS uygulamasında daha detaylı yeteneklerden faydalanarak akıllı formlar ve anketler oluşturabilirsiniz. Formlarınıza çeşitli sorular ekleyebilir, bu soruları birbirleri ile ilişkilendirebilirsiniz, sahadan detay toplama konusunda ciddi anlamda destek sağlayan barkod okuma yeteneğinden faydalanabilirsiniz. Bunların tamamını herhangi bir kod yazmanızı gerektirmeyen arayüzlerle gerçekleştirebilirsiniz. Gelen cevaplar doğrultusunda saniyeler içinde analizler gerçekleştirirek sonuçları görüntüleyebilirsiniz.

 

Survey123 for ArcGIS

(Şekil7) Survey123 for ArcGIS Web Designer

 

Drone2Map for ArcGIS

Drone2Map for ArcGIS, drone görüntülerini işlemek için basitleştirilmiş bir iş akışı arayan CBS kullanıcıları için oldukça kullanışlı bir uygulamadır (Şekil8). Çıktılar ortomozaikler, dijital yüzey modelleri, nokta bulutları gibi 3 boyutlu ürünleri içerir.

Profesyonel kalitede görüntü ürünleri; çevresel değişimi izlemek, hacimsel ölçümler gerçekleştirmek, arazi analizi yapmak, yeni inşaatları izlemek ve kritik altyapı çalışmalarını incelemek için kullanılabilir. Ayrıca, kullanıcılar erişimi zor tesislerin veya alanların 2 boyut ve 3 boyut haritalarını oluşturabilir.

Drone2Map for ArcGIS

(Şekil8) Drone2Map for ArcGIS

İZLEME

İzleme sürecinde ise, ArcGIS Enterprise 10.7 ile yayınlanmış olan Tracker for ArcGIS ile çalışanlarınızın anlık olarak konumlarını izleyebilir, iş modellerinizde geliştirmeler gerçekleştirebilirsiniz. İzleyici rollerine göre (ekip lideri, yönetici vb.) farklı izleme ekranları oluşturabilir ve saha personelinize ait izler üzerinden çeşitli analizler gerçekleştirebilirsiniz. Örneğin, saha iş planlamasının hangi aşamada (% kaçında) olduğu belirlenebilir, sahada bulunan ekipler ve iş durumuyla alakalı anlık bilgi sağladığı için durum farkındalığı arttırılabilir. Operations Dashboard for ArcGIS ile ise izlemek istediğiniz tüm bilgileri anlık olarak özet grafikler, listeler ve sayaçlar ile görselleştirerek takip edebilirsiniz.

Tracker for ArcGIS

Sahada çalışanlarınızı anlık olarak veya çeşitli zaman dilimlerine ayarlanmış şekilde konumlarını takip edebileceğiniz bir konum izleme uygulamasıdır (Şekil9).  Çalışanların kullandığı güzergahlar, hız bilgileri, cihaz batarya bilgisi, konum doğruluk bilgisi ve gerçekleştirdikleri işlere ait detaylar hakkında anlık olarak bilgi sahibi olabilirsiniz. Çevrimdışı çalışma desteği vardır, arka planda sürekli olarak konum bilgisini depolayacağı için düşük pil tüketimi için optimize edilmiştir. Bu izleme uygulaması ile anlık olarak saha iş süreçleri ile alakalı bilgi sahibi olabilir, durum farkındalığını arttırabilirsiniz.

Tracker for ArcGIS

(Şekil9) Tracker for ArcGIS

 

Farklı İzleme ekranları oluşturulabilir, çalışanların izlerinden oluşmuş olan verilerle çeşitli analiz ve sorgulamalar yapabilirsiniz.

Operations Dashboard for ArcGIS

Verilerinizi konum bazlı olarak grafiksel veya istatiksel formatlarda görüntüleyebileceğiniz, anlık olarak saha takibi gerçekleştirebileceğiniz, web tabanlı bir uygulamadır (Şekil10). Yöneticilerin görmek istedikleri her türlü veriyi buradan anlık olarak takip etmeleri oldukça kolaydır. Tek bir yönetici ekranına birden fazla harita konumlandırılabilir ve her harita özelinde farklı grafik ve listeler hazırlanabilir. Grafik, liste ve sayaçlar harita ile etkileşimli olmanın yanı sıra kendi aralarında da etkileşime girme yeteneğine sahiptir. Sahada güncellenen bir veri anlık olarak ekrana yansır ve tüm grafiksel – istatiksel gösterimler otomatik olarak güncellenir.

 

Operations Dashboard for ArcGIS

(Şekil10) Operations Dashboard for ArcGIS

 

Saha operasyonları her iş özelinde farklılaşsa da burada genel olarak kullanılan temel uygulamalardan bahsedilmiştir.

Çözümlerimiz ile birlikte, daima güncel bilgiyle çalışarak, yüksek durum farkındalığı ile saha ve ofis koordinasyonunun en üst seviyeye çıkarılması amaçlanmış ve iş süreçleriniz kolaylaştırılırken, karar destek mekanizmaların güçlenmesine katkı sağlanmıştır.

ArcGIS GeoEvent Server 10.7.1 sürümündeki yenilikler

Haziran ay’ındaki ArcGIS Enterprise 10.7.1 sürümü ile birlikte ArcGIS GeoEvent Server yeni iyileştirmeler sunmaktadır. Güncellemeler sayesinde üründe, kararlılık geliştirilmiş olup ve işlevselliklerde iyileştirmeler yapılmıştır.

Son sürüme ait önemli noktalar aşağıdaki gibidir:

  • Özetler, kullanım notları, parametre açıklamaları ve bilinen kısıtlar dahil mevcut input ve output connectorlarının her biri için yeni yardım dokümanları oluşturulmuştur.
  • GeoEvent Manager’daki processorlar ve connectorler için gömülü yardım dokümanında ek güncellemeler yapılmıştır.
  • GeoEvent Server SDK kütüphanesinde güncellemeler gerçekleştirilmiştir.

Özellikle, daha önce mevcut olmayan her bir input ve output connectorü için yardım dokümanları genişletilmiştir. Artık 10.7.1’de her bir input ve output connectorü için bir yardım dokümanı bulunmaktadır. Örneğin; Poll an ArcGIS Server for Features input connectorünü kullanarak ArcGIS Enterprise veya ArcGIS Online haritası veya feature servis katmanını sorgulayabilirsiniz. Bu sorgudan dönecek feature kayıtlarını ileride işleyebilmek için ise olay kayıtları olarak bunu kullanabilirsiniz. Add a Feature output connectorü, feature servisinin altında bulunan feature katmanı aracılığıyla olay verilerini feature kayıtları olarak kaydetmek için kullanılır. Bu connector, outputa yönlendirilen her işlenmiş olay kaydı için yeni bir feature kaydı oluşturur.

ArcGIS GeoEvent Server 10.7.1’de adreslendirilen konuların tam listesi için buraya bakınız. Ve ayrıca kullanım kolaylığının geliştirildiği, analitik kabiliyetlerin genişletildiği, ve spatiotemporal big data store deneyiminin iyileştirildiği ArcGIS GeoEvent Server 10.7‘ye göz atmayı unutmayın.

AppStudio for ArcGIS

“AppStudio for ArcGIS”, harita ve CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) verilerinizi native uygulamalara dönüştürerek kurumunuzdaki diğer kişilerle veya popular uygulama mağazaları sayesinde herkesle paylaşmanızı sağlar. AppStudio ile oluşturulan uygulamalar cross-platform (birden fazla işletim sisteminde desteklenen) özelliği sayesinde Android, iOS, Linux, macOS ve Windows işletim sistemlerinde çalışabilmektedir. AppStudio üyenin kullanıcı tipine dahil edildiğinde, uygulama oluşturmak için minimum kod yazımını sağlar. Üyeler, konfigüre edilebilir uygulama şablonlarıyla, özel kod yazarak şablonların özelliklerini geliştirerek veya sıfırdan uygulamalar oluşturabilirler. Yapacağınız konfigürasyon veya değişiklik miktarında göre çok az kod bilgisi ve efor ile AppStudio kullanarak tarayıcıda ya da masaüstünde çalışan uygulamalar geliştirebilirsiniz.

AppStudio for ArcGIS Desktop Edition Kurulumu

Masaüstünüzde AppStudio kullanmak için, işletim sisteminiz ve mimarisine göre kurulum dosyasını indiriniz ve yüklemek için çalıştırınız. Daha detaylı bilgi için linkere (1 ve 2) tıklayınız.

Kurulum tamamlandıktan sonra, masaüstünüzde iki adet kısayol oluşturulacaktır:

  • AppStudio for ArcGIS Desktop Edition; uygulamaları konfigüre etmek ve yönetmek için
  • Qt Creator (AppStudio for ArcGIS); uygulamalarınızı güncellemek için

AppStudio’nun tüm özelliklerinden faydalanmak için AppStudio kullanmanıza olanak sağlayan lisansa sahip ArcGIS Online hesabınız ile oturum açmanız gerekmektedir. Lisans hakkında daha detaylı bilgi için linke tıklayınız.

Temel (Basic) ve Standart (Standard) olarak iki farklı versiyonu bulunmaktadır:

  • AppStudio for ArcGIS Basic
    • Ücretsiz olarak her ArcGIS “named user” hesabına dahildir.
    • AppStudio web sitesinden ön tanımlı uygulama şablonları kullanılarak herkesin kullanımına açık harita uygulamaları oluşturmanız sağlanır.
  • AppStudio for ArcGIS Standard
    • ArcGIS Developer Subscription (Derleyici ve üstü) satın alınarak kullanılabilir
    • Tüm temel sürümün özellikleri yanında aşağıdaki yetenekleri de içerir:
      • Size ve kurumunuza özgü uygulamalar oluşturabilir.
      • Kurumunuza uygulamaları paylaşabilirsiniz.

Yeni bir uygulama Oluşturma

İlk kez kullanmanız durumunda mevcut bir uygulamanız olmayacaktır. Yeni bir uygulama oluşturmak için ekrandaki “New App” (Yeni Uygulama) düğmesine basınız.

Ekrana gelecek diyalog üzerinden uygulamanızın çeşidini ve başlığını belirleyebilirsiniz.

Uygulama Ayarlarını Değiştirme

Uygulamanızı oluşturduktan sonra ana panelde görüntülenecektir. İlgili uygulamayı seçip, sağ kısımdaki paneldeki yönetim bölümünden uygulamanızın özelliklerini, tekrar derlenmesini, çalıştırılmasını, silinmesi gibi işlevlerini gerçekleştirebilirsiniz.

Uygulamanın ArcGIS’e Yüklenmesi

Oluşturmuş olduğunuz uygulamanızı başkalarıyla paylaşmak için veya kurulum dosyalarını derlemek için ArcGIS üzerine yüklenmesi gerekmektedir. Yüklemek (Upload) için “Upload” düğmesine basınız. Yükleme yapabilmek için AppStudio for ArcGIS Standart lisansına sahip olunmalı.

Oynatıcıda Uygulamanın Test Edilmesi

Oluşturduğunuz uygulamaların hem masaüstü versiyonunu hem de mobil cihazlardaki versiyonunu test etmek için Oynatıcı (Player) uygulaması ile gerçekleştirilmektedir. Oynatıcı uygulaması Google Play ve App Store mağazalarından ücretsiz olarak edinebilirsiniz.

Oynatıcının masaüstü versiyonunu linkten temin edebilirsiniz. AppStudio ile oluşturduğunuz herhangi bir platformda çalışacak uygulamanız Oynatıcı sayesinde görüntüleyebilirsiniz.

AppStudio kullanarak yapacağımız uygulamalar hakkında blog yazılarımız için Esri Türkiye Blog web sayfamızı takip edebilirsiniz.

Beraber yapalım – ArcGIS Pro 2.4’de Gerçek Zamanlı Veri ile Mekânsal Analiz Örneği

Beraber yapalım – ArcGIS Pro 2.4’de Gerçek Zamanlı Veri ile Mekânsal Analiz Örneği

ArcGIS Pro 2.4’den itibaren kullanabileceğimiz harika bir özelliği siz değerli okurlarımız ile paylaşırken bir yandan da bu özelliği beraber deneyerek keşfedelim. Buyurun lütfen…

Acil müdahale yönetimi için hayat kurtarmak ve zararları azaltmak çok önemlidir. Dolayısıyla, potansiyel hasarı afet gerçekleşmeden önce ilgili bölgedekileri erken uyarmak veya önceden yapılmış değerlendirmelerle olası hasarı azaltma yönündeki analizler hayati önemi sahiptir. Afet gerçekleştiği sırada o bölgeye ait anlık veri akışına sahip olunduğunda ve anlık olarak gerçekleştirilecek mekânsal analizlerle karar verme sürecinizde size yardımcı olabilir.

Bu blog yazısında, bir kasırgadan etkilenen ABD eyaletlerindeki nüfusun harita üzerindeki simülasyonunu görebiliyorken aynı anda etkilenen nüfusu grafik üzerindeki değişimini gözlemleyebilirsiniz. Simülasyonu beraber gerçekleştirebilmek için ise yazı içerisinde paylaşılmış olan ArcGIS Pro eklentisini aşağıda bulabilirsiniz.

  1. İlgili Visual Studio projesini indirin: https://arcg.is/0jH09i
  2. Projeyi açıp derleyin ve derleme zamanı hatası olmadığından emin olun.
  3. F5 tuşuna basın. ArcGIS Pro açılacaktır.
  4. İndirilen zip dosyasıyla beraber gelen Data isimli klasörün içerisinde bulunan ArcGIS Pro projesini açın.
  5. Spatial Analysis – Select Affected Counties isimli haritayı açın. Florence isimli kasırgayı temsil eden ve onun belirsiz bir şekilde ABD’nin Doğu kıyılarında hareket edişini temsil eden bir poligon göreceksiniz.
  6. Content bölmesindeki Counties isimli katmanı genişletin ve katmanla ilişkilendirilmiş grafiği açın.
  7. Real-time Analysis (Gerçek Zamanlı Analiz) sekmesindeki Select Affected Counties düğmesine basın. Kasırgayı temsil eden poligon karaya geldiğinde, kesişen tüm ilgili eyaletlerin otomatik olarak seçildiğini göreceksiniz.

Yukarıda gördüğünüz üzere kasırgadan kaç kişinin etkileneceğini grafik üzerinde inceleyebilirsiniz. Select Affected Counties düğmesine tekrar basarak gerçek zamanlı analizi durdurabilirsiniz.

Tüm bu senaryoda, Florence isimli kasırga verisini içeren bir stream servisi kullanılmıştır. Bknz: https://geoeventsample1.esri.com:6443/arcgis/rest/services/Florence-Demo/StreamServer

Örnek kod’a, veriye ve ArcGIS Pro projesine https://arcg.is/0jH09i bağlantısından erişebilirsiniz.

Kullanıcı Yönetimli Veri vs. ArcGIS Yönetimli Veri

Yürüttüğünüz çalışmaları ve bu çalışmaları besleyen verileri nasıl depoladığınız CBS içerisinde en önemli konulardan biridir. Verilerin nerede depolandığı ve buna dair yapılan seçim ArcGIS yöneticileri, analistleri ve servis yayınlama görevini yürüten kişiler için tüm süreci etkilemesi sebebiyle kritiktir. Bu blog yazımızda da ArcGIS platformu içerisinde kullanıcı yönetimli veri ve ArcGIS yönetimli veri olmak üzere veri yönetiminin iki yolundan bahsedeceğiz.

Kullanıcı yönetimli veya ArcGIS yönetimli verinin hangisini tercih edeceğiniz sizin cbs yapılandırmanıza, iş sürecindeki ihtiyaçlarınıza ve önceliklerinize göre verebileceğiniz bir karardır. Bu iki veri yönetim biçimini senaryolarınıza göre ayrı ayrı veya aynı anda da kullanıyor olabilirsiniz.

ArcGIS ile birlikte veriyi kullanmanın yollarından birincisi yönetimin kullanıcı tarafında olduğu sistemdir. Bu sistemde veri sahiplerinin ve yöneticilerinin sağlamaktan sorumlu olduğu yaklaşım dosya ve veri tabanı sunucuları gibi temel depolama altyapısının yönetilmesi olarak aktarılabilir. İkinci yol olarak ArcGIS yönetimli yaklaşım bulunmaktadır. Bu yaklaşım barındırılan veri kavramını yansıtmaktadır çünkü veriler ArcGIS içerisinde depolanmaktadır. Burada veriler için ev sahibi ArcGIS sistemidir ve REST tabanlı web servisleri üzerinden son kullanıcılar tarafından katman ögeleri olarak kullanılmaktadır. Kullanıcıların verilere veya çalışmada kullanılan dosyalara doğrudan erişimi bulunmamaktadır. Web servisleri üzerinden görüntüleyerek herhangi bir veri tabanı yöneticisine gerek kalmadan veriler yazılım içerisinde barındırılmaktadır.

ArcGIS platformu içerisinde, verinizi kullanabileceğiniz/görüntüleyebileceğiniz Esri uygulamalarından tabletinizde ya da tarayıcınız üzerinden tüketebileceğiniz birçok mobil uygulamaya kadar çok çeşitli uygulamalar bulunmaktadır. Çoğu CBS analisti ArcMap ve ArcGIS Pro gibi ArcGIS Desktop yazılımlarını kullanmayı tercih etmektedir. Çünkü bu masaüstü yazılımlar Windows ortamında çalışmasının yanı sıra dosya tabanlı coğrafi veri tabanlarını ve “shapefile” tipindeki verileri doğrudan okuyabilmektedir. Ayrıca bu iki masaüstü yazılım da doğrudan veri tabanı veya kurumsal veri tabanı sunucularına bağlantı kurabilmektedir. Oracle, SQL Server ve PostgreSQL bu sunuculara örnek olarak verilebilir. Detaylı bilgi için yazının sonunda sizlerle paylaşacağımız faydalı kaynakları inceleyebilirsiniz.

Kurumlar büyüdükçe ve yürüttükleri operasyonlar genişledikçe merkezi veri yönetimine daha fazla odaklanmaktadır. Kurumların veri bakımı, veri şemaları ve tanımlamalar gibi yönetici görevleri konusunda işbirliğine ihtiyaçları artmıştır. Bu durum farklı makinelerde/konumlarda bulunan verilerin merkezi bir noktada toplanma ve ağ üzerinden dağıtılma gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Oracle, Microsoft SQL Server ve PostgreSQL gibi ilişkisel veri tabanı sistemleriyle mekansal veriler ortak bir noktada toplanabilir. ArcGIS içerisinde ise bu veri tabanları, versiyonlar ve topolojiler gibi yetenekleri kullanabilmek için Esri’nin kurumsal coğrafi veri tabanı teknolojisi ile zenginleştirilmiştir.

Kullanıcı Yönetimli ve Referanslanmış Veri

Dosya tabanlı coğrafi veri tabanı veya kurumsal coğrafi veri tabanlarında ortaya çıkan veri kümeleri, ArcGIS Enterprise aracılığıyla web servisine dönüştürülüp web ve tarayıcı tabanlı uygulamalar tarafından kullanılabilir. Veriler ArcGIS Enterprise’da yayınlandığında, yayıncı verileri kaynak konumda bırakabilir ve web servisi aracılığıyla veriye istemde bulunabilir. Bu seçeneği kullanarak ArcGIS Server tarafından çalıştırılan web servisi, kaynağa bağlanır ve kopya alınmaz. Verileri referans alan servis silinirse, verilerin kendisi kaynaktan silinmez ve veri tabanında korunur.

ArcGIS Yönetimli ve Barındırılan Veri

ArcGIS Online’ın tasarlanması ile birlikte ArcGIS tarafından yönetilen ve barındırılan veri kavramı ortaya çıkmıştır. ArcGIS Online Esri tarafından servis olarak sunulan bir yazılımdır. Son kullanıcı tarafından değil Esri tarafından sağlanan, yönetilen ve bakımı gerçekleştirilen bir bulut platformudur. Bu platformda cbs analistinin doğrudan bağlanarak veri kümesi ve web servisi oluşturduğu bir veri tabanı bulunmamaktadır. Bunun yerine veri web servisi olarak yayınlanmış haldedir. Servis silindiğinde verinin de silindiği anlamına gelmektedir. Verinin ArcGIS tarafından yönetiliyor olmasıyla, ArcGIS Online ve ArcGIS Enterprise gibi Web GIS platformlarında cbs uzmanı olan veya başlangıç seviyesinde bilgiye sahip olan bir kişinin verinin arka planıyla (bakımı, yönetilmesi vb.) konularla ilgilenmesine gerek kalmamaktadır.

ArcGIS Online içinde veri, Esri’nin sağladığı bulut platformunda tutuluyorken ArcGIS Enterprise içerisinde ArcGIS Data Store bileşeninde yani kurumun içerisindeki ArcGIS Enterprise yapılandırmasında tutulmaktadır. ArcGIS Data Store ile ilgili detaylı bilgi için Esri Türkiye Teknik Destek Uzmanı Belkiya Ercan tarafından yazılmış olan ArcGIS Data Store Nedir? yazısını okuyabilirsiniz.

ArcGIS Enteprise barındırılan katmanlar varolan verinizi hızlıca görselleştirebilmenizi ve üzerinde analiz gerçekleştirmenizi sağlamaktadır. Her seviyedeki coğrafi bilgi sistemleri analisti bu işlemi gerçekleştirebilir bu yüzden veri tabanı tarafında herhangi bir uzmanlığa gerek kalmayacaktır. Mevcut verinizi barındırılan katman olarak yayınlayıp düzenleme, senkronizasyon, dışa aktarma, silme ve paylaşım yeteneklerini aktif hale getirebilirsiniz.

Mevcut cbs iş akışınıza ve ihtiyaçlarınıza göre barındırılan yöntemi veya kullanıcı yönetimli yöntemi seçmek sizin elinizdedir. Versiyonlu çalışma, topoloji kuralları oluşturma, arşivleme  ve doğrudan veri tabanındaki veriye manuel müdahalelere ihtiyacınız varsa kurumsal coğrafi veri tabanını tercih etmeniz olasıdır. Eğer kurumunuzda veri tabanı yönetim sistemi için bir uzmanınız bulunmuyorsa yalnızca coğrafi bilgi sistemleri analistleriyle çalışıyorsanız ArcGIS yönetimli veriyi tercih etmeniz veriminizi arttıracaktır. ArcGIS Data Store donanımsal anlamda kapasite-kaynağın arttırarak kullanımı genişletebileceğiniz bir bileşendir. Herhangi bir çökme veya sistem problemi sırasında kayıp yaşamamak için ArcGIS Data Store’u yedekleme şansınız da bulunmaktadır.

Aşağıdaki tablo kullanıcı yönetimli veri ve ArcGIS yönetimli verinin bazı farklarını göstermektedir:

Kullanıcı Yönetimli
(Kurumsal Coğrafi Veri Tabanı)
ArcGIS Yönetimli
(ArcGIS Data Store içerisinde barındırılan veri)
Veri Tabanı Teknolojisi İlişkisel Veri Tabanı Yönetim Sistemi (Oracle, SQL Server, PostgreSQL, Informix, Db2, SAP HANA vb.) ArcGIS Platformu tarafından belirlenmiş olan veri tabanı
Kullanıcı Erişimi Çoklu kullanıcı ortamı masaüstü uygulamasından doğrudan veri tabanına bağlanabilir ve REST tabanlı haritalar ve detay servisleri aracılığıyla da veriyi tüketebilir. Çoklu kullanıcı REST tabanlı haritayla ve detay servisleriyle veriye erişebilir.
Görselleştirme(Oluşturma?) Harita servisleri, harita görüntü katmanları olarak çıktı halinde görüntülenebilir. Harita ve detay servisleri istemci tarafında detay katmanları olarak görüntülenebilir.

Harita görüntü katmanları gelişmiş görselleştirmeyi destekler fakat kartografik gösterim seçenekleri detay katmanlarında aktif değildir.

Barındırılan detay katmanları yalnızca kullanıma hazır sembollerle ve kartografik seçeneklerle istemci tarafında görselleştirilebilir. (Oluşturulabilir)
Versiyonlama ve Arşivleme Traditional (geleneksel) versiyonlama ve branch (dallanmış)  versiyonlamayı desteklemektedir. Tarihsel olarak yedek noktaları oluşturulması da desteklenmektedir. Versiyonlu şekilde düzenleme desteklenmemektedir. Detay katmanı yalnızca son düzenleme işlemini yansıtmaktadır. Arşivleme desteklenmemektedir.
Ölçeklendirme Kullanmış olduğunuz İVTYS kullanıcıyu, düzenleyiciyi ve veriyi arttırarak genişletilebilir. Kullanıcı tarafından yönetilen veriyi referans alan bağımsız harita ve detay servisleri, sunucu üzerinde belirli bir bellek alanına sahiptir. ArcGIS Data Store’un ilişkisel veri deposu türünü, tek makine için makine kapasitesi/kaynağı arttırarak genişletebilirsiniz. İkinci bir makineyi sisteminize dahil ederek herhangi bir kötü senaryoda devreye girecek şekilde yedek olarak atayabilirsiniz. Barındılaran ve bağımsız detay servisleri sunucu belleğinde düşük bir kaplamaktadır.
Ana Sunucu için Yönetilen Veri Tabanı Olarak Ekleme Desteklenmemektedir. Ancak ArcGIS Server’a kurumsal coğrafi veri tabanınızı tanıtarak ek bir veri deposu olarak kullanabilirsiniz. ArcGIS Data Store yönetilen veri tabanı olarak ArcGIS Server’da kullanılabilir.

Coğrafi Bilgi Ssitemlerine yönelik kurumsal ihtiyaçlarınız, hedefleriniz doğrultusunda veya talep ettiğiniz teknik seviyede ve içerikte CBS iş süreci ve teknik strateji belirleme danışmanlığına ihtiyaç duyuyorsanız Esri Türkiye Profesyonel Hizmetler biriminin vermiş olduğu hizmetleri inceleyebilirsiniz.

Esri Türkiye, 2019

Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.

Kurumsal Coğrafi Veri Tabanlarındaki Yapılandırma Anahtar Sözcükleri (Configuration Keywords) Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Yapılandırma anahtar sözcükleri, dosya tabanlı coğrafi veri tabanları ve kurumsal coğrafi veri tabanları için veri kümelerinin nerede ve hangi formatta saklanacağını belirten ayarlardır. Bu anahtar sözcükleri yeni bir tablo veya detay yaratırken kullanabilirsiniz.

Kurumsal coğrafi veri tabanlarının her biri kendi ayrı yapılandırma anahtar sözcüğüne sahiptir. Bu veri tabanlarında, geometri depolamayı belirlemek için ve ayrıca geometrik ağları, topolojileri ve alanları yönetmek için kullanılabilecek birden çok yapılandırma anahtar sözcüğü vardır.  Geometri depolama yöntemleri veri tabanı yönetim sistemlerine göre değişiklik gösterebilir.

Yapılandırma Anahtar Sözcüklerinin Kullanımı

Yapılandırma anahtar sözcükleri esas olarak belirli parametreleri ve değerleri bir anahtar sözcük üzerinde gruplayarak birden fazla depolama seçeneğini veri kümesine sağlamaktadır. Veri kümenizi oluştururken yapılandırma anahtar sözcüğünüze karar vermediyseniz başlangıç aşamasında ”DEFAULT” anahtar sözcüğü tanımlı olarak oluşacaktır. Kurumunuz içerisinde veri tabanı yöneticisi olan kişi de veri tabanlarınız için özel, ArcGIS Desktop ile uyumlu anahtar sözcükler oluşturabilir.

Genelde kullanıcılar için “DEFAULTS” olarak tanımlanan anahtar sözcük yeterli gelebilir. Yine de kendi senaryonuza uygun olan sözcük için aşağıda belirtilen parametreleri gözden geçirebilirsiniz.

Geometri Depolanması için Kullanılabilecek Yapılandırma Anahtar Sözcükleri

Her veri tabanı yönetim sistemi kurumsal coğrafi veri tabanını depolamak için kendine özel depolama mekanizmasına sahiptir. Örneğin IBM Db2 geometri depolaması için Spatial Extender (ST_Geometry) kullanırken, Informix Spatial DataBlade kullanmaktadır. Oracle, Microsoft SQL Server veya Postgre SQL içinse birden fazla depolama seçeneği bulunmaktadır.

SQL Server veri tabanları için geometri depolarken Microsoft Geometry mekansal türü (spatial type) (varsayılan), Microsoft Geography mekansal türü (spatial type), ArcSDE binary türü veya OGC well known binary (WKB) türünde depolama yöntemini kullanabilirsiniz. Oracle veri tabanları için ST_Geometry (varsayılan), Oracle Spatial, ArcSDE binary veya OGC WKB’yi tercih edebilirsiniz. Postgre SQL içinse ST_Geometry (varsayılan), PostGIS geometri türü veya PostGIS geography türünü seçebilirsiniz.

Esri geometri depolama amacıyla yürütülen senaryolarda SQL mekansal tipinin kullanılmasını önermektedir. Bu tiple birlikte düzenlenebilir detay servisleri yayınlayabilir, sorgu katmanları oluşturabilir veya düzenleme için yalnızca SQL kullanabilirsiniz. Aşağıdaki tabloda yapılandırma anahtar sözcükleri, geometri depolama türleri ve SQL spatial tipinin olup olmadığını inceleyebilirsiniz.

Yapılandırma Anahtar Sözcüğü Geometri Depolama Türü SQL spatial tipi desteği
WKB_GEOMETRY OGC well-known binary tipi Hayır
SDEBINARY ArcSDE binary tipi Hayır
ST_GEOMETRY Oracle ve PostgreSQL için Esri SQL spatial türü Evet
SDO_GEOMETRY Oracle Spatial Evet
PG_GEOMETRY PostGIS geometry tipi Evet
PG_GEOGRAPHY PostGIS geography tipi Evet
GEOMETRY Microsoft Geometry tipi Evet
GEOGRAPHY Microsoft Geography tipi Evet

Yapılandırma anahtar sözcüğü seçimini coğrafi veri tabanı yöneticileri gerçekleştirmektedir. Genelde DEFAULTS olarak ayarlanmış olan bu sözcük eğer sizin ihtiyaçlarınızı karşılamıyorsa aşağıdaki örnek senaryolara benzer seçimler gerçekleştirebilirsiniz:

  • SQL Server veya Oracle veri tabanı yönetim sistemi kullanıyorsanız mekansal bilgi içeren sütunlara (spatial column) erişmeye ihtiyacınız yoksa ve veri içeren servisler yayınlamıyorsanız SDEBINARY yapılandırma anahtarını kullanabilirsiniz. Bu yapılandırma anahtarı verinizi ArcSDE compressed binary formatında saklamanıza olanak sağlayacaktır.
  • SQL Server veya Oracle kullanıyorsanız ve iş akışınız içerisinde yalnızca nokta, çizgi vb. basit detayları depolama ihtiyacı varsa, bu detaylar da topoloji geometri ağı veya ilişki sınıfları gibi karmaşık yapılar içerisinde bulunmuyorsa ArcSDE türünde depolamanıza gerek yoktur. Detay sınıflarınız için WKB_GEOMETRY yapılandırma anahtarını tercih edebilirsiniz bu yapılandırma anahtarıyla birlikte veriniz OGC WKB formatında depolanacaktır.
  • PostgreSQL veri tabanınıza PostGIS yüklüyse fakat siz yalnızca detay sınıflarınızdan bazılarını PostGIS geometrisinde depolamak istiyorsanız PG_GEOMETRY yapılandırma anahtarını kullanabilirsiniz. Eğer PostgreSQL veri tabanınız içerisinde SQL mekansal tipinde veri depolamak istiyorsanız PG_GEOGRAPHY yapılandırma anahtar sözcüğünü tercih edebilirsiniz.
  • SQL Server kullanıyorsanız enlem-boylam verisini de içerecek şekilde verlerinizi SQL spatial tipinde saklamak istiyorsanız GEOGRAPHY yapılandırma anahtarını seçebilirsiniz.
  • Eğer veri kümeniz için her bir yapılandırma anahtarındaki performans farklılığını test etmek ve doğru olana karar vermek istiyorsanız; aynı veri kümesini farklı yapılandırma anahtar sözcükleriyle farklı isimlerle kaydederek ölçümleyebilirsiniz.

Raster Depolanması için Kullanılabilecek Yapılandırma Anahtar Sözcükleri

Tüm coğrafi veri tabanlarında mekansal olarak referanslandırılmış raster verilerinin depolanması mümkündür. Oracle coğrafi veri tabanında raster depolama için iki ayrı seçenek mevcuttur.

Ağ Yapısına Sahip Verilerin Depolanması için Kullanılabilecek Yapılandırma Anahtar Sözcükleri

ArcGIS Network Analyst bileşeniyle birlikte ağ yapısına sahip veri kümesi oluştururken (network dataset) kullanacağınız ağ yapılandırma anahtarlarını diğerlerinin bir birleşimi olarak düşünebilirsiniz. Tabloları aynı ağ sınıfında fakat farklı yerlerde depolayabilmek için üç ayrı ağ anahtarı birlikte çalışmaktadır. Bu anahtarı siz istemci ortamınız üzerinde NETWORK_DEFAULTS olarak görebilirsiniz. Ağ yapısına sahip veri kümenizi oluştururken herhangi bir yapılandırma anahtarı belirlemezseniz varsayılan anahtar sözcüğü program sizin için seçecektir.

Topoloji Yapısına Sahip Verilerin Depolanması için Kullanılabilecek Yapılandırma Anahtar Sözcükleri

Çalışmanız içerisinde bir topoloji oluşturduğunuzda, topoloji tablolarınızın depolanma formatını kontrol edebilmek için yapılandırma anahtarı kullanabilirsiniz.

Topoloji yapılandırma anahtarları da ağ yapılandırma anahtarlarında olduğu gibi bir birleşimdir. Varsayılan topoloji yapılandırma anahtarı TOPOLOGY_DEFAULTS olarak yer almaktadır. Bunun dışında kurumunuza özel bir anahtar kullanmak isterseniz, farklı depolama özelliklerine ihtiyaç duyuyorsanız coğrafi veri tabanı yöneticiniz yeni bir tane oluşturarak sizlerle paylaşabilir.

Arazi (Terrain) Yapılandırma Anahtar Sözcüğü

Terrain yapılandırma anahtar sözcüğü de varsayılan olarak farklı anahtarların birleşimidir. İstemci üzerinde TERRAIN_DEFAULTS olarak görebilirsiniz. Ağ ve topoloji anahtarlarında olduğu gibi burada da eğer özelleştirilmiş bir yapılandırma anahtarına ihtiyaç duyarsanız kurumunuz coğrafi veri tabanı yöneticisi bunu size sağlayabilir.

Coğrafi veri tabanlarıyla ilgili daha detaylı bilgi almak ve uzmanlaşmak istiyorsanız Esri Türkiye Eğitim biriminin Coğrafi Veri Tabanı Oluşturma eğitimine katılım gösterebilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için lütfen http://egitim.esriturkey.com.tr/bldg/ adresini ziyaret ediniz.

Esri Türkiye, 2019

Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.