Nasıl Yapılır: ArcGIS Desktop’ın TLS 1.2 kullanımı için Windows Yapılandırması

Özet

Not:

Bu ArcGIS Desktop’I TLS 1.2 kullanacak şekilde yapılandırmak için isteğe bağlı bir çözümdür. Önerilenler de dahil olmak üzere diğer seçeneklerin açıklaması için, bkz. Nasıl ArcGIS Destop’ta TLS 1.2 nasıl etkinleştirebilirim?

ArcGIS Online güvenliğini geliştirmenin bir parçası olarak Esri, ArcGIS Online servisleri için TLS 1.2 bağlantısı gerektirmektedir. Bu hizmetlere erişimin sağlanması için yapılması gerekenler bulunmaktadır.

Aşağıdaki belirtilen yöntemler Windows işletim sisteminin TLS 1.2 kullanımı için nasıl yapılandırılacağını açıklar. Bu, Microsoft .NET Framework’e bağlı olan sistemdeki tüm uygulamaların TLS 1.2 kullanımını sağlar.

Not:

Esri, TLS 1.2 aktifleştirmek için .Net ortamı ayarlarının değiştirilmesinin ArcGIS ile problem oluşturmayacağını onaylamış olsa bile, değişikliğin diğer .NET uygulamalarının varsayılan TLS davranışlarının değişmesine sebep olacaktır. Gerekli olması durumunda kalifiye bilgisayar sistemleri uzmanına danışın.

Prosedür

Not:

ArcGIS Desktop’un TLS 1.2 kullanımı için ayarlanması ve testinden sonra, TLS 1.2’nin diğer Esri ürünleriyle nasıl kullanılacağı hakkında bilgi için Esri Destek TLS Sayfasına bakınız.

Windows’un TLS 1.2 kullanımı aktifleştirmesini sağlayan adımlar, sistemde yüklü .Net Framework versiyonuna bağlıdır. Esri, mümkünse .NET 4 versiyonunun kullanımını önerir.

    1. Kullanılan .NET versiyonunu belirleyin. Bu bilgi aşağıdaki Microsoft Yardım dokümanında belirtilmiştir:
      How to: Determine which .NET Framework versions are installed.
    2. Eğer .NET 4 versiyonu yüklüyse, aşağıdaki adımları uygulayarak Windows işletim sisteminin TLS kullanımını ayarla:
      1. TLS_NET4.zip zip dosyasını indirin.
      2. Sıkıştırılmış dosyayı açın ve ‘TLS_NET4.reg’ dosyasını çift tıklayarak, Windows Kayıt Defterinde uygun kayıt anahtarlarını oluşturun.
      3. ArcGIS Online ile TLS 1.2 bağlantısını test edin.
    3. Eğer .NET 4 versiyonu sistemde yüklü değilse, Esri yüklemenizi tavsiye eder:
      1. Microsoft Download Center’dan indir ve yükle dosyayı:
      Microsoft .NET Framework 4.7 (Web Installer).
      2. Üstteki bölüm B’deki adımları uygulayın.
    4. Eğer sistem .NET 3.5.1 versiyonunu kullanıyorsa ve .NET 4 versiyonuna güncellemek uygun değilse TLS 1.2 aktifleştirmek için aşağıdaki adımları uygulayın:
      1. Microsoft güncellemelerini TLS 1.2 aktifleştirmek için yükleyin. Microsoft tüm işletim sistemi güncellemelerinin yüklenmesini önerir. Bkz: .NET Framework ile Aktarım Katmanı Güvenliği (TLS) için en iyi yöntemler: Requirements to support TLS 1.2 with .NET Framework 3.5
      Aşağıdaki TLS 1.2 güncellemeleri mevcuttur:
      • Windows 7 SP1 veya Windows Server 2008 R2 SP1 – Microsoft update 31545:
      Support for TLS System Default Versions included in the .NET Framework 3.5.1 on Windows 7 SP1 and Server 2008 R2 SP1
      • Windows 8.0 veya Windows Server 2012 – Microsoft update 3154519:
      Support for TLS System Default Versions included in the .NET Framework 3.5 on Windows Server 2012
      • Windows 8.1 veya Windows Server 2012 R2:
      Support for TLS System Default Versions included in the .NET Framework 3.5 on Windows 8.1 and Windows Server 2012 R2
      • Windows 10 veya Windows Server 2016:
      Cumulative Update for Windows 10 Version 1511 and Windows Server 2016 Technical Preview 4: May 10, 2016
      • Windows Server 2008:
      Support for TLS System Default Versions included in the .NET Framework 2.0 SP2 on Windows Vista SP2 and Server 2008 SP2
      • Windows Vista: Desteklenmemektedir
      2. TLS_NET35.zip zip dosyasını indirin.
      3. Sıkıştırılmış dosyayı açın ve ‘TLS_NET35.reg’ dosyasını çift tıklayarak, Windows Kayıt Defterinde uygun kayıt anahtarlarını oluşturun.
      4. ArcGIS Online ile TLS 1.2 bağlantısını test edin.
Not:

ArcGIS Desktop versiyonlarının her birinin destek durumu için Esri Destek sitesindeki Product Life Cycle sayfalasına bakın.

İlgili Bağlantılar:

ArcGIS Pro’da ModelBuilder’la Çalışmak

ArcGIS Pro’da ModelBuilder’la Çalışmak

ModelBuilder, yapmak istediğiniz işlerden bir iş akışı şeması oluşturarak, bir işlemin birden çok adımını bir araya getirmenizi sağlar. Grafik arayüzlü programlama ortamlarına veya blok şemaları kullanan görsel programlama dillerine aşina iseniz, ModelBuilder size tanıdık gelebilir. İş akışlarınızı tekrar tekrar kullanılabilir hale getirebilir ve bu iş akışının görsel bir sunumunu da hazırlayabilirsiniz.

Çok adımlı bir geoprocessing (coğrafi işlem) iş akışını otomatikleştirmek istiyorsanız, ModelBuilder’ı kullanmalısınız.

Bu sayede bir kere oluşturduğunuz iş akışınızı kaydederek ister kendiniz ister kuruluşunuz ve iş arkadaşlarınızla paylaşarak onların da işlerini kolaylaştırabilirsiniz.

Yeni bir model oluşturmak için ArcGIS Pro üst panelinde yer alan Analysis sekmesinden ModelBuilder butonuna tıklamalısınız.

Bu işlem size modeliniz için boş bir tuval gibi düşünebileceğimiz bir pencere açacaktır. İstediğiniz verileri, geoprocessing (coğrafi işlem) araçlarını sadece sürükleyip bırakarak bu ekranı doldurabilirsiniz.

En temel içerik zinciri şu şekildedir: Girdi Öğesi > Geoprocessing Aracı (Coğrafi İşlem Aracı) > Çıktı Verisi’dir (Türetilmiş Veri’dir) ve bu ModelBuilder penceresinde aşağıdaki gibi görselleşir:

Girdi öğesi mavi oval şekille gösterilir. Bu girdiler, katmanlar veri tabloları gibi veriler olabilir.

Geoprocessing araçları ise Sarı dikdörtgenler şeklinde görselleştirilir. Geoprocesing araçları modelinizin temel yapı taşlarıdır. En çok kullanılan geoprocessing araçları da Select, Buffer, Clip, Merge, Union, Intersect, Spatial Join, Join by Attributes gibi sıklıkla kullandığınız araçlardır. ArcGIS Pro çeşitli araç kutuları altına bulunan binden fazla geoprocessing aracına sahiptir, bu araçlardan istediklerinizi modelinize ekleyerek yapmak istediğiniz işleri geliştirebilirsiniz.

Tuvalinize ilk defa bir geoprocessing aracını sürükleyip bıraktığınızda gelen araç gri renkli olarak gelir. Ne zaman bu araca bir girdi öğesi belirlerseniz artık o zaman sarı olarak görünür.

Geoprocessing araçlarının çıktısı olan türetilmiş veri ise yeşil renkli bir oval olarak tuvalde görünür. İki türetilmiş veri türü vardır: değiştirilmiş girdi (geçici bir veri kümesi) ve bilgisayarınıza kaydedilen yeni çıktı (kalıcı bir veri kümesi). Değiştirilmiş girdilerden oluşan çıktılarınızı, başka geoprocessing araçlarının girdisi olarak kullanabilirsiniz. Eğer ara çıktıları kalıcı hale getirmek isterseniz verinize uygun kopyalama araçlarından birini kullanabilirsiniz.

Model öğelerinize tanımlayıcı etiketler vererek sizin ve modeli paylaşacağınız kişiler için anlamlı hale gelmesini sağlayabilirsiniz.

Bir geoprocessing aracına girecek girdiyi kontrol etmek isterseniz değişken (Variable) ekleyebilirsiniz. Değişlkenler daha açık renkli mavi ovaller şeklinde görünür. Değişkenler veri kümesi olmayan girdilerden oluşur yani Yazı (text), uzun tamsayı (Long integer), ondalıklı sayı (Double) ya da Boolean (Mantık operatörü) oluşur. Değişkenlere bir örnek vermek gerekirse Buffer (Tampon) aracına girdiğiniz mesafe değeri ya da yoğunluk araçlarını kullanırken belirlediğiniz arama yarı çapı değerlerini düşünebilirsiniz. Bu değişkenler sayesinde dosya isimlerini belirleyebildiğiniz gibi girdi verilerinden bir alt küme de belirleyebilirsiniz.

Bir model çalışıyorsa o an çalışan aracın rengi kırmızı olur ve aynı zamanda o an çalışan işlem kaydında hangi aracın çalıştığını takip edebilirsiniz.

Model çalışmayı bıraktığı zaman diyagramda kullanılan her elemanın altında bir gölge görünür. Bu o araçların başarılı şekilde önceden kullanıldığı anlamına da gelir.

Parametreleri Ayarlamak

Modeller genellikle ArcGIS projenizle aynı isimde özel bir araç kutusunda saklanır. Katalog bölmenizden nereye kaydedildiğini kontrol edebilirsiniz. Katalog bölmesinden modelinize sağ tıklayarak gelen menüden Open’a (Aç’a) tıklarsanız Geoprocessing aracı diyalog penceresi ekranda belirecektir. Modelinizde parametre olarak belirlediğiniz herhangi bir öğe varsa burada ArcGIS Pro’da kullandığınız diğer geoprocessing araçları gibi kontrol edebileceğiniz parametreler olarak görünecektir.

Bir değişkeni parametre olarak belirlemek için öğeye sağ tıklayıp gelen menüden “Parameter” (Parametre) olarak seçmek yeterlidir. Bu işlem sonucu menüde Parameter’ın yanına yeşil bir onay işareti gelecektir. Parametre olarak belirlediğiniz öğenin sağ üst köşesinde bir “P” harfiyle öğenin parametre olduğu gösterilir.

Gruplar oluşturmak

Birlikte gruplamak istediğiniz tüm öğeleri seçip ardından Grup düğmesini tıklatarak modelinizin parçalarını farklı gruplara ayırabilirsiniz:

Bu, modelin kümelenmiş parçalarının her birini isimlendirmenize izin verir.

Gruplama yaptığınızda, grupları daraltabilir veya genişletebilirsiniz, böylece modelinizin farklı parçalarını ayrı ayrı kolayca görüntüleyebilirsiniz.

Yineleyiciler

Modelinizde kullanmak istediğiniz bir değer veya giriş listeniz varsa, bir yineleyici ayarlayabilirsiniz.

 

ArcGIS Pro’da ModelBuilder’da farklı değerler, veri kümeleri ve çalışma alanları üzerinde yineleme yapmak için kullanabileceğiniz on iki yineleyici vardır. 12 farklı yineleyici tipi vardır:

Yineleyici Tanımı
For Belirlediğiniz sayıda yineler.
While Belirlenmiş bir değişkene ulaşana kadar ya da Doğru-Yanlış koşullarından biri sağlanana kadar işlemi yineler.
Iterate Feature Selection Bir detay sınıfındaki her detay için veya ortak özniteliklere sahip bir grup detay için yineler.
Iterate Row Selection Bir tablodaki her kayıt için ya da ortak özniteliğe sahip kayıt grubu için yineler.
Iterate Field Values Bir sütundaki her değer boyunca yineler.
Iterate Multivalue Giriş değerleri listesindeki her değer boyunca yinelenir.
Iterate Datasets Bir çalışma alanında her veri kümesi boyunca yeniler.
Iterate Feature Classes Bir çalışma alanındaki her detay sınıfı boyunca yeniler.
Iterate Files Bir klasördeki her dosya için yineler.
Iterate Rasters Bir çalışma alanındaki her raster boyunca yineler.
Iterate Tables Bir çalışma alanındaki her tablo için yineler.
Iterate Workspaces Bir klasördeki coğrafi veri tabanı veya klasör gibi, her çalışma alanı boyunca yinelenir.

 

Yineleyiciler ModelBuilder ekranında turuncu altıgenler şeklinde gösterilir. Dikkat edilmesi gereken ise her model için yalnızca bir tane yineleyici kullanabilirsiniz.

Modelin Özelliklerini ve Bilgilerini Düzenleme

Modelinize bir ad ve etiket verebilir, hatta sizin için önemliyse modelinizi parola korumalı bile yapabilirsiniz. Catalog bölmesinden modelinize sağ tıklayarak gelen menüden Properties (Seçenekler)’den şifre koyabilir ve gene aynı menüden “Edit Metadata” ya girerek, modelinizi çalışma arkadaşlarınızla paylaşılabilir hale getirmek için modeliniz hakkında biraz daha fazla meta veri girebilirsiniz.

Burada bir açıklama yazabilir, arama etiketleri sağlayabilir, küçük resimler ve çok daha fazla bilgi de ekleyebilirsiniz. Bu menüden modelinizi coğrafi veri tabanındaki bir araç olarak paketleyebilir ve tüm ArcGIS Pro projenizin bir parçası olarak paylaşabilirsiniz.

Diyagram Gösterimi

Otomatik Düzen (Auto Layout) özelliği sayesinde çok karışık bir model bile oluştursanız tek tuşla hızlı bir şekilde düzenli bir görünüme gelmesini sağlayabilirsiniz. Bu sayede göze hoş gelen bir dizilim görüntüsü sağlayabilirsiniz.

İsterseniz model adımlarınızdan bir rapor da alabilirsiniz. Üst taraftaki şerit arayüzden Report’a tıklayarak modelinizdeki parametrelerden, modelinizdeki hatalara kadar detaylı bir rapor alabilirsiniz.

Diyagramı Düzenlemek

ArcGIS Pro’da diyagramınızın görünümünü düzenleyebilecek birçok seçenek vardır. Düzenleyebileceğiniz ayarlardan bazıları şunlardır:

  • Bütün öğelerin boyutunu ayarlama
  • Etiketler için yazı görünümü ve boyut ayarlamaları
  • Yazının düzen ayarlaması
  • Kutuların şekil ve bağlantı ayarları

Bunlara ek olarak ModelBuilder’ı bir kalite kontrol aracı olarak da kullanabilirsiniz, mantık operatörleri ve koşul araçları kullanarak oluşturduğunuz modelle verinizin belirlediğiniz standartlara uyup uymadığını kontrol de edebilirsiniz.

ModelBuilder hakkında daha fazla bilgi için, ArcGIS 3 Mekânsal Analiz Uygulamaları eğitimimize katılabilir veya ModelBuilder sözlüğü ve Esri’nin ModelBuilder Dokümanlarına bakabilirsiniz.

ArcGIS Data Interoperability Bileşeni ile ArcGIS Pro Üzerinde Çalışmak

ArcGIS Data Interoperability bileşeni, mekansal veriler için bir ETL (Extract, Transform, Load) aracıdır ve Safe Software Manipulation Engine (FME) teknolojisini kullanılır.Bu bileşen, kullanıcıların Esri’nin orijinal veri formatları dışındaki evrensel mekansal veri formatlarını, CBS analizlerine entegre etmelerini sağlar. Kullanıcılar bu bileşenle birlikte birçok veri formatını doğrudan kullanabilir, içeri veya dışarı aktarabilir.

ETL, yani “Extract, transform and load” kavramları üç ayrı fonksiyona sahiptir.

  • “Extract” işlevi spesifik kaynak veya kaynaklardan gelen verinin okunmasını sağlar.
  • “Transform” işlevi ile verilerinizi belirttiğiniz kuralları kullanarak dönüştürebilir ve yeni veriler oluşturabilirsiniz.
  • “Load” işlevi ile elde ettiğiniz verileri belirtilen bir veri dosyasına ve formatına yazabilirsiniz.

ArcGIS Pro 1.2 sürümünden beri ArcGIS Pro içerisinde bulunan bu bileşen ile çok çeşitli işlemler yapabilirsiniz. “Interoperability” kavramıyla da eşleşen bu birlikte çalışılabilirlik hali daha kapsamlı çalışmalar gerçekleştirmenize olanak tanır. Farklı veri formatlarını aynı program üzerinde tüketebilmek veya bu veriler üzerinden yeni bir üretim gerçekleştirmek iş akış süreçlerinizde sizlere büyük kolaylık sağlayacaktır.

Interoperability Connection Eklenmesi

ArcGIS Pro üzerinden ekleyeceğiniz interoperability connection aslında elinizdeki farklı formattaki veriye bağlanmanıza ve bu veriyi görüntülemenize olanak tanır. Bu özellikle birlikte ;

  • Standart dosya uzantıları olmayan yani farklı formatları olan verileri görüntüleyebilir,
  • Varsayılan olmayan parameterleri kullanarak veri okunabilir,
  • Bu veriler için koordinat sistemi belirleyebilirsiniz.

Verinizi İçeri Veya Dışarı Aktarın

Data Interoperability bileşeni ile gelen araçlar “Quick Import” ve “Quick Export” araçlarıdır. Bu araç ile girdi olarak kullandığınız verinizi veri tabanına aktarabilirsiniz. Bu aracı bir model içinde kullanarak da daha fazla veriyi işleyebilir veya düzenleyebilirsiniz. “Quick Export” aracı ise formatlar arası verileri dönüştürmenize olanak tanır. Modeliniz içinde de kullanabileceğiniz bu Quick Export aracı ile verilerinizi farklı formatlarda son kullanıcılarınıza uygun halde dağıtabilirsiniz.

ArcGIS Pro Toolbox – Data Interoperability Araçları

Spatial ETL Aracı Oluşturun

Spatial ETL araçları temel format çevirilerinden karmaşık dönüşümlere, yeniden yapılandırma geometrisine ve özniteliklerine kadar çok çeşitli süreç ve veri akışlarına sahiptir. Bağımsız bir coğrafi işlem aracı olarak veya bir Python ile kodlanmış bir aracın parçası olarak kullanılabilirler. Örneğin Spatial ETL aracını;

-Öznitelikleri filtrelemek ve diğer detay sınıflarıyla birleştirmek,

-Öznitelik değerlerini kullanarak on the fly biçimde yeni benzersiz detay sınıfları oluşturmak,

-Verinizi test kriterlerine göre ayırmak,

-Koordinat değerlerinden çizgi detayı oluşturmak için kullanabilirsiniz.

Spatial ETL aracı .fmw dosyasını referans alan veya içeren bir coğrafi işlem (geoprocessing) aracıdır. Bu araç, Workbench aracınızın ArcGIS Pro’da kullanılmasını sağlar. Bu iş akışını yürütmek için, gereksinimlerinize en uygun ETL aracını kullanmanın birkaç yolu bulunmaktadır. Bunlardan biri ArcGIS Pro veya FME Desktop yazılımında oluşturulmuş bir .fmw dosyanız bulunuyorsa .fmw dosyanızı bir ETL aracına ekleyerek ArcGIS Pro içerisinde kullanabilirsiniz. Böylelikle .fmw dosyanızı başkalarıyla paylaşabilir veya bu dosyayı bir coğrafi işlem (geoprocessing) içinde çalıştırabilirsiniz. .fmw dosyasını bir araç kutusuna ekleyerek bunu tek bir araç kutusu (toolbox) olarak paylaşarak kullanıcılarınızın bu çalışma alanını görmesini sağlayabilirsiniz. Bu yöntemle, birden çok .fmw dosyası için birden çok ETL aracınız varsa bunları tek bir araç kutusunda toplayabilirsiniz.

Bir örnek üzerinden oluşturacağımız Spatial ETL aracını siz de kendi iş akışınıza uygun şekilde yapılandırarak farklı veri formatları için https://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/data/data-interoperability/supported-formats-with-the-data-interoperability-extension.htm bağlantısını inceleyebilirsiniz.

LAZ Dosyalarını LAS Dosyalarına Dönüştürmek İçin Bir Spatial ETL Tool Oluşturun

ArcGIS Pro 2.1 sürümüyle birlikte ZLAS ve LAZ formatındaki lidar verilerinizi ArcGIS Pro içerisinde “Create Scene Layer Package” aracıyla nokta bulutu okuşturarak görüntüleyebilirsiniz. LAZ dosyalarını herhangi bir nokta bulutu oluşturmadan görüntüleyebilmek için örnek bir Spatial ETL aracı oluşturacağız. Bu araçla birlikte LAZ uzantılı dosyalarınızı LAS dosyalarına dönüştürebilirsiniz

  1. Catalog panelinden araç kutusuna tıklayarak New > Spatial ETL Tool seçeneğine tıklıyoruz.

ArcGIS Pro Araç Kutusu Spatial ETL Tool Aracı Oluşturulması

2. Açılan araç özellikleri penceresinden oluşturacağımız araca bir ad ve takma ad belirliyoruz, çalışma alanı içinse bir klasör yolu belirtiyoruz.

Yeni ETL Aracı Oluştururken Araç Özellikleri Paneli

3. “OK” butonuna tıkladığımızda Generate Workspace penceresi karşımıza çıkıyor burada dönüştürmek istediğimiz veri kümesini ve dosya yolunu; hedef formatı ve dosya yolunu belirliyoruz.

4. “OK” butonuna tıklayarak seçimlerimizi tamamlıyoruz. Workbench panelinde üst kısımda yer alan “Run Translation” butonuna tıkladığımızda aracı çalıştırmış olacağız. Dönüşüm sonunda log kayıtlarında “Translation was SUCCESSFUL” yazısını görebilirsiniz.

FME Workbench

FME Workbench farklı format ve uygulamalar arasındaki veri taşınması/çevrilmesi amacıyla iş akışları oluşturan bir uygulamadır. Bu uygulamayla birlikte farklı veriler üzerinde tekrarlayarak kullanabileceğiniz iş akışları oluşturabilirsiniz. Workbench içerisinde iş akışlarını iki farklı yolla oluşturabilirsiniz :

Yeni bir ETL aracı oluşturuyorsanız yukarıda da belirttiğimiz gibi .fmw Workbench dosyası varsayılan olarak üretilecektir. Workbench uygulaması başladığında mekansal bir ETL aracına referans verecek ve verinizle çalışmaya hazır durumda olacaktır.

Workbench’i çalıştırmanın bir diğer yolu ise ArcGIS Pro>Analysis sekmesi ve Data Interoperability grubu altındaki Workbench butonudur. Bu buton aracılığıyla varolan bir .fmw dosyasını açabilir veya yeni bir iş akışı oluşturabilirsiniz. Daha sonra bu .fmw dosyasını bir mekansal ETL aracını için referans gösterebilirsiniz.

ArcGIS Pro Arayüzü Workbench Butonu

Esri Türkiye, 2018

Yararlı Kaynaklar :

  • https://www.esri.com/en-us/arcgis/products/arcgis-data-interoperability/overview
  • https://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/data/data-interoperability/what-is-the-data-interoperability-extension.htm
  • https://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/data/data-interoperability/a-quick-tour-of-data-interoperability.htm
  • https://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/data/data-interoperability/supported-formats-with-the-data-interoperability-extension.htm
  • https://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/data/data-interoperability/spatial-etl-tools.htm
ArcGIS Pro’da Regresyon Analizi Temelleri

ArcGIS Pro’da Regresyon Analizi Temelleri

 

Mekansal İstatistikler (Spatial Statistics) araç kutusu, mekansal kalıpları ölçmek için etkili araçlar sağlar. Örneğin, Hot Spot Analysis aracını kullanarak, aşağıdaki gibi sorulara cevaplar bulabilirsiniz:

  • Suç işlenme olasılığının yüksek olduğu noktalar, 112 acil durum çağrıları veya yangınlar nerede?
  • Şehir içerisinde trafik kazası olma ihtimalinin yüksek olduğu yerler nerelerdir?

Harita içerisindeki Kırmızı noktalar gelen ihbarların yoğun olduğu yerleri, artı ile gösterilen yerler ise gelen çağrıya yönelen ekiplerin konumlarını ifade eder.Yukarıdaki soruların her birinde “nerede?” diye sorulmakta, analiz türleri için mantıksal olarak bir sonraki sorulması gereken soru “neden?”

  • Bu olayları azaltmaya yardımcı olmak için maruz kalan bölgelerin özelliklerini modelleyebilir miyim?
  • Trafik kazaların artmasında etkili olan faktörler nelerdir? Trafik kazalarının fazla gerçekleştiği bölgelerde kazaları azaltmak için önlemler alınabilir mi alınabilirse bunların etkisi nasıl olur?

 

Modeling Spatial Relationships toolset içerisindeki araçlar, ikinci soruya cevap vermenizde yardımcı olur. Bu araçlar sıradan en küçük kareler (Ordinary Least Squares) (OLS)  ve Coğrafi Ağırlıklı Regresyon (Geographically Weighted Regression) (GWR) araçlarıdır.

 

Mekansal ilişkiler

Regresyon analizi, mekansal ilişkileri modelleme, inceleme ve keşfetme olanağı sağlar. İnsanların neden şehirlerin belirli bölgelerinde ısrarla yaşadığını veya hangi faktörlerin obezite hastalığın artmasında daha fazla katkıda bulunduğunu araştırmak isteyebilirsiniz. Ayrıca mekansal ilişkileri modelleyerek, regresyon analizini tahmin için de kullanabilirsiniz. Örneğin, üniversite mezuniyet oranlarını modellemek yaklaşmakta olan iş gücü becerileri ve kaynakları hakkında tahminlerde bulunmanıza olanak tanır. Ayrıca, gözlem istasyonlarının her yerde olamamasından dolayı enterpolasyonun yetersiz olduğu durumlarda yağış veya hava kalitesini tahmin etmek için regresyon kullanabilirsiniz. OLS, tüm regresyon tekniklerinin en iyi bilinenidir. Tüm mekansal regresyon analizleri için de uygun bir başlangıç ​​noktasıdır. Anlamaya veya tahmin etmeye çalıştığınız (suç / yağış) değişken veya süreçlerin küresel bir modelini sağlar. Bu süreci temsil etmek için tek bir regresyon denklemi oluşturur.

Coğrafi olarak ağırlıklı regresyon (GWR), coğrafya ve diğer disiplinlerde de kullanılan çeşitli mekansal regresyon tekniklerinden biridir. GWR, veri kümesindeki her özelliğe bir regresyon denklemi oluşturarak tahmin etmeye çalıştığınız değişken veya işlemin yerel bir modelini sağlar. Doğru kullanıldığında, bu yöntemler doğrusal ilişkileri tahmin etmek için güçlü ve güvenilir istatistikler sağlar.

Doğrusal ilişkiler ya olumlu ya da olumsuzdur. Gündüz sıcaklıkları arttığında arama ve kurtarma olaylarının sayısının arttığını görüyorsanız, ilişkinin pozitif olduğu söyleyebilirsiniz yani olumlu bir korelasyon vardır. Bu olumlu ilişkiyi ifade etmenin bir başka yolu, gündüz sıcaklıkları azaldıkça arama ve kurtarma olaylarının azaldığını söylemek olur.Eğer bir alan üzerinde devriye gezen polis memurlarının sayısı arttıkça suç sayısının azaldığını görüyorsanız, ilişkinin negatif olduğu söyleyebilirsiniz. Bu olumsuz ilişkiyi, devriye memurlarının sayısı azaldıkça suç sayısının arttığını belirterek de ifade edebilirsiniz. Aşağıdaki grafik, iki değişken arasında ilişki olmadığı durumu, olumlu ve olumsuz ilişkileri göstermektedir:

Olumlu bir ilişkiyi göstermekte(Sol), negatif ilişkiyi göstermekte(Orta) ve iki değişken arasında ilişki olmadığı göstermekte(Sağ)

Korelasyon analizleri ve yukarıda gösterilen grafikler, iki değişken arasındaki ilişkinin gücünü test eder. Diğer yandan regresyon analizleri daha güçlü bir iddiada bulunur: Bir ya da daha fazla değişkenin potansiyel olarak başka bir değişkendeki pozitif ya da negatif değişimi destekleme derecesini göstermeye çalışırlar.

 

Regresyon analizi, çok çeşitli uygulamalar için kullanılabilir

  • Trafik kazalarını hız, yol koşulları, hava durumu vb. gibi fonksiyonlarla modellemek, kazaları azaltmaya yönelik politikaları bilgilendirmek.
  • Yangın departmanının katılım derecesi, cevap süresi veya özellik değerleri gibi değişkenlerin bir fonksiyonu olarak yangından kaynaklanan mülk kayıplarının modellenmesi. Yanıt süresinin anahtar faktör olduğunu gösterirseniz, daha fazla itfaiye istasyonu oluşturmanız gerekebilir. Katılımı anahtar faktör olarak belirtirseniz, ekipmanı ve görevli çalışan sayısını arttırmanız gerekebilir.

 

Regresyon analizini kullanmak isteyebileceğiniz Temel Senaryolar

  • Temel amaç, bir veya daha fazla değişkendeki değişimin, diğer değişkenleri ortak olarak etkilediğini ölçmektir. Örneğin nesli tükenmekte olan bir hayvan türü için beslenme,barınma,korunma vb. gibi etkilerin hayvanın neslinin tükenmemesi için ortak bir amaç doğrultusunda birlikte değerlendirilmesidir.
  • Başka yerlerde veya ileri tarihlerdeki değerleri tahmin etmek için bazı değişkenleri modellemek. Temel amaç, hem tutarlı hem de doğru olan bir tahmin modeli oluşturmaktır. Örneğin nüfus artışı verilerine göre gelecek yıl elektrik tüketimi ne kadar olacak? gibi değerlendirmeleri ve araştırmaları regresyon analizleri ile yapabilirsiniz.
  • Bir diğer neden aralarında doğrudan bağlantı veya ilişki olmayan değişkenlerin birlikte değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin belirlenmesidir. Örneğin hırsızlık suçlarının bölgesel değerlendirmede Yaşlı ve Kadın nüfusunun fazla olduğu yerlerde gerçekleşmesi. Hırsızların uyuşturucu kullanıp kullanmaması, uyuşturucu temin edebilmek için hırsızlığa başvurması gibi değişkenlerin değerlendirilmesi için regresyon analizlerini kullanabilirsiniz.

 

 

Coğrafi Kodlamanın Kolaylığını “Geocoding” İle Keşfedin!

İnsanların kendi arazilerinin sınırlarını belirleme ihtiyacıyla başlayan ilk harita oluşturma süreci günümüzde de çeşitli konuların mekânsal olarak belirtilmesi için kullanılmaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde harita üzerinde mekânsal olarak konumun belirlenmesi coğrafi kodlama (Geocoding) ile yapılır.

Geocoding Nedir?

Geocoding, bir yerin koordinatları, adresi veya o yerin ismi gibi herhangi bir açıklamasını bir konuma dönüştüren işlemdir. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan konumlar haritalama veya mekânsal analizler için kullanılabilecek özelliklere sahip olacak şekilde ortaya çıkar.

Geocoding işlemini kısaca harita üzerinde adres tanımlama olarak da ifade edebiliriz. Bu tanımlama işlemi tek bir adresi etkileşimli olarak girmenizi ve haritadaki yerini bulmanızı sağladığı gibi milyonlarca adres içeren bir veri tabanı tablosuna erişmenizi ve bulunan her adres için bir nokta özellikleri oluşturmanızı da sağlar.

Basit veri analizlerinden iş ve müşteri yönetimine kadar geocoding işleminin kullanılabileceği çok çeşitli uygulamalar vardır. Coğrafi kodlanmış adreslerde, adres konumlarını mekânsal olarak görüntüleyebilir ve bilgi içindeki kalıpları tanıyabilirsiniz. Bu, sadece bilgilere bakmak veya ArcGIS ile mevcut olan analiz araçlarını kullanarak yapılabilir. Ayrıca, adres bilgilerinizi belirli parametrelere göre görüntüleyebilir, böylece bilgileri daha fazla analiz edebilirsiniz.

Geocoding, basit bir iş akışına sahiptir. Bu iş akışı temel olarak dört işlemden oluşur;

  1. Referans verilerinizi alın ya da oluşturun: Adres bilgilerini içeren özellik sınıflarından oluşturulmuş nokta, çizgi veya alan geometrisine sahip referans verilerinizi veri tabanınızdan alın ya da oluşturun.
  2. Adres bulucu stilinizi seçin: Oluşturduğunuz referans verilerinin ev numarası, sokak adı veya posta kodu gibi bir adres belirleyici stili tarafından istenen adres öğelerine denk gelen alanları içerdiğine at edin.
  3. Adres bulucunuzu oluşturun: Adres bulucuyu seçili adres bulucu stili ile oluşturup referans verileriyle adres bilgilerini içeren özellik sınıflarını yükleyin.
  4. Adres eşleştirmenizi yapın: Verilerinizi oluşturduğunuz adres bulucu ile eşleştirin. İlk eşleştirmeniz sırasında tüm adreslerinizi eşleştiremediğiniz takdirde eşleşmeyen adreslerinizi yeniden düzenleyip, eşleştirin.

Adres tanımlama işlemini yaparken elimizdeki verinin doğruluk ve hassasiyet derecesi parametrelerinize bağlı olarak farklı şekillerde sonuç elde etmenizi sağlar. Örneğin; belirli bir bölgede kahve satışı yapan bir kafenin müşteri listesi elimizde olsun. Bu listede müşterilerin adları, adresleri, satın alma alışkanlıkları gibi bilgiler olsun. Bu bilgilerin doğruluk ve hassasiyet seviyelerine göre geocoding işlemi sonucunda çıkan konumları şekildeki gibi (Şekil 1) değişebilir. Sizin belirlediğiniz bu parametrelere göre değişen sonuçlarınız da pazarlama stratejilerinizi, belirli müşteri grubu hedef analizleriniz ve bu hedeflere yönlendirmeniz gibi birçok çözüm yöntemi olarak kullanılabilir.

Şekil 1: Doğruluk ve Hassasiyet Arasındaki İlişkiye Göre Geocoding İşlemi

(Kaynak: https://www.esri.com/arcgis-blog/products/arcgis-enterprise/analytics/geocoding-delivering-high-location-accuracy/ (Erişim Tarihi: 29/05/2018))

Geocoding İşleminin Kullanıldığı Projelerden Örnekler

Geocoding işlemini analizlerinizde sonuca giderken yardımcı araç olarak da kullanabilirsiniz. Bunun için aşağıda dünyadaki tüm Esri kullanıcılarının sorunlarının çözümleri için uyguladığı örnekleri inceleyebilirsiniz;

  • Amerika Birleşik Devletleri’nde Brevard County, Florida’da yapılan trafik kazalarının nerede ve ne zaman meydana geldiğini belirleyerek kazaların önlenebilmesi amacıyla bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışma sırasında Lixin Florida Üniversitesi GeoPlan Merkezi’nden 2010-2015 yılları arasındaki her motorlu taşıt trafik kazası için yer, tarih ve saati içeren veriler alınarak bunun geocoding işlemi ile harita üzerine işlenmesi yapılır. (Daha detaylı bilgi için; http://desktop.arcgis.com/en/analytics/case-studies/analyzing-crashes-1-overview.htm)

Sonuç

Geocoding, tanım olarak harita üzerinde adres tanımlama olarak özetlense de yukarıdaki örneklerden de görebileceğiniz gibi kamu güvenliğinden yangın departmanına, polis departmanından planlama birimlerine kadar pek çok alanda gitmek istenilen çözüme göre ana veya ara işlem olarak uygulanabilir. Bunun için, coğrafi kodlamanın kolaylığını geocoding ile keşfedebilirsiniz!

Faydalı Linkler:

Geocoding işleminin nasıl yapıldığına dair aşağıdaki linklere bakabilirsiniz;