Esri Jupyter Notebook’ta OpenStreetMap Bina Verisi Kullanılarak Basit Analizler Yapımı

Esri Jupyter Notebook’ta OpenStreetMap Bina Verisi Kullanılarak Basit Analizler Yapımı

ArcGIS Pro yüklü makinede yüklenebilen ücretsiz Jupyter Notebook sayesinde ‘ArcGIS API for Python’ kullanılarak coğrafi uygulamalar geliştirip analizler gerçekleştirebilirsiniz. Bununla birlikte ArcGIS Online yönetimini de yapılabilmektedir.

ArcGIS Pro yazılımına sahip ama henüz Jupyter Notebook’u bilgisayarınıza yüklemediyseniz link içinde geçen yönergeleri takip edip bilgisayarınıza yükleyebilirsiniz. Hemen şimdi kullanmak istiyorsanız da Esri’nin ücretsiz hizmete sunduğu notebooks.esri.com adresinde Jupyter Notebook’u kullanabilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken husus bu adreste yapacağınız çalışmaları ve verilerinizi kendi yerel bilgisayarınıza kopyalamanız. Çünkü açacağınız oturum, süre kısıtlı; eğer hiçbir işlem yapmazsanız belirli bir süre içinde oturumunuz otomatik olarak kapatılır ve yaptığınız çalışmaları kaybedebilirsiniz.

Bu yazıda Jupyter Notebook platformu üzerinde 3 boyutlu bir harita üzerinde OpenStreetMap (OSM) bina verilerini görselleştirip, metro duraklarına kendi oluşturacağımız yakınlık analizi algoritmasına göre görselleştirmesi anlatılmaktadır.

İşleyiş adımları aşağıdaki gibi olacaktır:

Şekil 1. İşleyiş adımları

Gereksinimler:

  1. ArcGIS Developer hesabı (ücretsiz oluşturmak için https://developers.arcgis.com/ adresini ziyaret edin)
  2. Jupyter Notebook

1.      OSM Bina Verilerinin Alınması

OSM ücretsiz servisler sunması nedeniyle içerdiği büyük boyutlarda coğrafi verilerin son kullanıcılar tarafında erişimi farklı ücretli ve ücretsiz olarak erişilebilmektedir. Bu yazıda overpass-turbo.eu sitesi üzerinden ücretsiz olarak bina verilerini indireceğiz. Yasal kullanım hakları için https://www.openstreetmap.org/copyright sitesine mutlaka bakın.

İlgili sitede, arama kutusuna istediğiniz bölgeyi yazın ve alacağınız bina verilerini öncelikle olabildiğince dar alan için alın. Yazı bitiminde istediğiniz büyüklükte bir alan üzerinden çalışabilirsiniz.

Şekil 2. Ankara şehir merkezi binalar

Sol üstteki ‘Wizard’ (Sihirbaz) düğmesine basıp, çıkan ekranda haritada görüntülenen alan için alabileceğimiz OSM verisi için sorgu oluşturacağız. Buradaki sorgu için kullanacağınız kelimelerin detaylarını linkte bulabilirsiniz.

Şekil 3. Sorgu sihirbazı

Sorgu sihirbazına yazacağınız ‘building=* OR building:levels=*’ yazarak, haritada görüntülediğiniz alandaki tüm binaları ve varsa seviye (kat) bilgisini da almış oluyorsunuz. Burada seviye bilgisi her bina için farklılık gösterecektir. ‘build and run query’ (derle ve çalıştır sorguyu) düğmesine basarak, ilgili alan için veriler çekilir.

Web sayfasının sol üst kısmındaki ‘Data’ (Veri) sekmesine tıklayarak, çekilen verileri görüntüleyebilirsiniz. Eğer verilerinizde sıkıntı yoksa, web sayfasının sol kısmındaki ‘Export’ (Dışarı Çıkart) düğmesine tıklayarak verileri indirme için gerekli paneli açacağız.

Şekil 4. ‘Dışarı Çıkarma’ paneli

‘Export’ panelindeki ‘Data’ kısmını genişlettiğinizde ‘download/copy as GeoJSON’ (indir/kopyala GeoJSON olarak) linkine tıklayın. Bu şekilde ArcGIS Developer hesabı ile giriş yapabileceğiniz ArcGIS Online içerisine kolay bir şekilde format değişimi yapmadan atabileceğiz.

2.      Verinin ArcGIS Online İçerisine Atılması

ArcGIS Online giriş yapın ve ‘Content’ (İçerik) linkine tıklayın. Sol kısımdaki ‘Add Item’ (Öğe Ekle) düğmesine tıklayıp dosya içeri aktarma sürecini başlatalım. ‘From my computer’ (Bilgisayarımdan) seçeneğini seçelim.

Şekil 5. ArcGIS Online ‘Bilgisayarımdan bir öğe ekle’ paneli

Bir önceki bölümden indirdiğimiz dosyayı burada seçip, ilgili alanları dolduruyoruz. Başlık kısmına girdiğimiz değeri sonraki bölümlerde kullanacağız. Kısa bir süre sonra öğemiz ‘Feature Layer’ (Feature Katmanı) olarak eklenmiş olacak.

Yeni eklenen öğeyi tıklayıp sayfasını açın. Analizler için kullanacağımız yeni bir ‘Field’ (Alan) oluşturmak için ‘Data’ (Veri) sekmesine tıklayıp verilerin görüntülendiği sayfa açılsın.

Şekil 6. ‘Alan Ekle’ menüsü

Sol kısımdaki üç tırtıklı ikona tıklandığı zaman açılan menüde ‘Add Field’ (Alan Ekle) menü seçeneğini tıklanır ve aşağıdaki resimdeki veriler girilir.

Şekil 7. ‘Alan Ekle’ paneli

3.      Jupyter Notebook içerisinde Programlama

Öncelikle analiz için kullanacağımız metro bilgisini almak. Bunun için ‘Jupyter Notebook’ uygulamasını çalıştırın ve yeni bir çalışma kitabı oluşturun ve aşağıdaki kodları yazıp çalıştırın.

Şekil 8. Metro bilgisinin alınıp ArcGIS Online’a kaydetme

Yukarıdaki kodlarda kırmızı ile kapatılmış alanları kendi bilgilerinize göre doldurmanız gerekmektedir. Bu kod parçası Ankara merkezde metro istasyonları POI bilgisini ‘feature’ olarak en fazla 20 tane olacak şekilde almaktadır. Sonrasında da harita üzerinde gösterimini sağlayıp, bilgiyi ArcGIS Online üzerine ‘metrolar’ olarak kaydetmektedir.

İsterseniz kaydedilen ‘metrolar’ katmanının görsel ikonunu değiştirebilirsiniz.

Metro bilgisini alma işlemini bitirdikten sonra, ana uygulamamızı oluşturabiliriz. Bunun için yeni bir çalışma kitabı oluşturalım Jupyter Notebook üzerinde.

Kod hücrelerinde:

  1. Gerekli kütüphane kullanımları yapılıyor ve ArcGIS Online hesabına bağlantı sağlanıyor.
  2. Merkezi Ankara olacak şekilde bir harita objesi oluşturuluyor.
  3. ArcGIS Online hesabına bağlı olan içerikte bina bilgilerini içeren ‘export’ katmanı bulunuyor.
  4. ‘metrolar’ katmanı bulunuyor.
  5. Yapılacak analiz sonucunda 3 boyutlu binaların görselliğini değiştirmek için özel bir semboloji tanımlanıyor. ‘ClassBreak’ tipindeki bu sembolojide alan ‘distance’ içindeki 0, 15, 25, 50, 75 ve 100 metrelik değerlere göre bina renklendirilmesi farklı olmaktadır.
    Metro katmanı haritaya katman olarak eklenir. Haritayı 3 boyutlu hale getirmeyi unutmayınız.
  6. Basit bir analiz yapılıyor. Metro konumlarına göre oluşturacağımız ‘buffer’ işlemini 100,75,50,25 ve 15 metrelik tekrarlar ile yapıp, her oluşturulan ‘buffer’ poligonun bina poligonu ile arasındaki uzaklık farkının sıfır olması durumunda, bina bilgisindeki ‘distance’ alanına ilgili ‘buffer’ uzaklığının değeri yazılmaktadır. Bu şekilde tüm binaların metro duraklarına olan uzaklığı hesaplanmaktadır.

Şekil 9. Basit bina-metro durağı analizi

Kodun çalıştırılması sonrasında haritamızda analiz sonucunu görüntüleyeceğiz.

Şekil 10. Ankara merkez bina-metro yakınlık analizi

Metro bilgisi yerine isteyeceğiniz farklı POI bilgilerin ve bina bilgilerine göre farklı analizler yapabilirsiniz artık.

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 2. Bölüm

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 2. Bölüm

Üç Boyutlu Kent Modeli Oluşturma

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 1. Bölüm” adlı blog yazımızda iki boyutlu verilerin nasıl içe aktarılacağını ele alınmıştı. Bu blog yazımızda, hazırladığımız iki boyutlu verileri CGA kurallarını kullanarak nasıl üç boyutlu modellere dönüştürdüğümüzü inceleyeceğiz.

Esri CityEngine’de üç boyutlu bir içerik oluşturmanın iki yolu vardır:

  • Üç boyutlu mimari içeriklerin çizim araçları kullanılarak manuel olarak oluşturulması
  • İki boyutlu şekillere kurallar uygulanarak üç boyutlu modellerin oluşturulması

CityEngine’in gücü CGA komut dosyaları sayesinde etkileşimli, dinamik ve parametrik üç boyutlu modellerinizi hızlıca üretebilmenizden gelmektedir. “Kentsel Tasarım Projelerinizi Esri CityEngine ile Oluşturun” adlı blog yazımızda, CityEngine’in ana konsepti olan kural tabanlı modelleme kavramından bahsetmiştik. Esri CityEngine’de modelle manuel olarak etkileşime giren ve üç boyutlu geometrileri modelleyen kullanıcının klasik müdahalesi yerine, görevler bir kural dosyasında soyut olarak tanımlanır.

CityEngine, üç boyutlu model oluşturabilmek için iki boyutlu şekiller, öznitelikler ve kurallar olmak üzere üç bileşene ihtiyaç duymaktadır. Şekiller her bir üç boyutlu model için başlangıç noktasıdır. Birinci bölümde anlatılan farklı içe aktarma tekniklerini kullanarak elde etmiş olduğunuz veriler, üç boyutlu model oluşturmak için kullanacağınız şekilleri temsil edecektir. Bu şekiller CityEngine’de CGA komut dosyalarındaki kurallar ile üç boyuta dönüştürülmektedir. Aslında kurallar şeklinize bir sonraki adımda ne olacağını tanımladığınız komutlardır.

Örneğin CGA komut dosyalarında ki kurallarda bir bina x birim uzunluğundaysa, o binanın x birim uzunluğunda olması gerektiğini yazabilirsiniz ya da bir alan yeşil alanı temsil etmekte ise, bu alanı ağaçlar ile doldurabilirsiniz. CGA komut dosyalarında bunlar gibi basit komutlara yer verebileceğiniz gibi arazi kullanım, kentsel gelişme ve mimari detayların kriterlerini içeren çok daha karmaşık komutlar da yazabilirsiniz. Oluşturmuş olduğunuz modelde her bir içerik için kurallar yardımı ile ne kadar fazla detay sağlarsanız, üç boyutlu içeriğin karmaşıklığı ve gerçek dünyadaki nesneye benzerliği de o kadar artacaktır. Bu nedenle CGA kurallarını kullanarak üç boyutlu modellerin üretilmesi için, yeterli düzeyde şekil ve öznitelik bilgisine sahip verilerin elde edilmesi önemlidir.

Model üretmek için kullanacağınız bu komutlar “extrude”, “split” veya “texture” gibi birçok üç boyutlu uygulamada yaygın olarak kullanılan komutlar da olabilir. Böylece daha önceden bu tür uygulamaları kullanan ve bu kavramlara hakim olan kullanıcılar CGA şekil oluşturma dil bilgisine kolayca adapte olabilir ve kısa sürede karmaşık mimari formlar üretebilir.

Temel bina oluşturma kural dizini üzerinden kural bileşenlerini inceleyecek olursak:

Bir CGA kuralının temel işlevi, bir başlangıç şekline belirli parametrelerin uygulanması sonucunda yeni bir şeklin oluşturulmasını sağlamaktır. Kural dizininin bu bölümünde bina taban alanını ifade eden şekle bir kural uygulanmaktadır. BinaTabanAlani burada başlangıç şeklidir, yani kural tarafından işlenen ilk şekildir. Başlangıç şekle, nihai modelin oluşturulması için extrude (yükseltme) ve component split (bileşen bölme) olmak üzere iki işlem uygulanmıştır. Extrude (yükseltme) işlemi, bina taban alanını tanımlayan ve bu şekli üç boyutlu kütle modele dönüştüren işlemdir. CityEngine’de işlemler üç boyutlu modelin oluşturulabilmesi için parametreleri kullanır. Bu örnekte, parametre binanın 5 birim yükseltildiğini belirtmek için kullanılmıştır. Bu sayısal bir değer olabileceği gibi aşağıdaki örnekteki gibi şeklin kendisinden gelen ya da CityEngine’de oluşturulmuş bir öznitelik değeri ile de ilişkilendirilebilir.

Burada attr komutu ile ifade edilen Yukseklik ve CatiTipi ise model için öznitelik oluşturmaktadır.  Her bir öznitelik için @Range komutu ile tanımlamış olduğunuz değişkenler çerçevesinde Navigator penceresinde seçim menüsü karşınıza çıkmaktadır. Bu sayısal değişkenleriniz için bir kaydırıcı iken sözel değişkenleriniz için açılır menü şeklinde Navigator penceresine yansımaktadır.

Component Split (Bileşen bölme) işlemi ise çatı, pencere, kapı gibi mimari detayları ekleyebilmeniz için kullanılan işlemdir. Bu örnekte, üç boyutlu modelin yüzeylerini tanımlayan bileşen parçaları çatı ve duvarlardır. Elde edilen bu çatı ve duvar bileşenlerinin de modelde işlenebilmesi için kural ile tanımlanmaları gerekmektedir.

Kurallar “–>” söz dizilimi ile tanımlanmaktadır. Bu örnekte tanımlanan Cati kuralı koşullu bir yapıyı temsil etmektedir. Koşullu yapı, bir kod parçasının sonucunu belirleyen bir mantıksal işlem anlamına gelir. CGA’de koşullu ifadeler “case-else” yapısıyla belirtilir. Burada kural olasılıksal değerlere göre tanımlanan çatı öznitelik bilgileri ile koşullu bir yapı sunmaktadır.  Yani eğer öznitelik bilgisinde çatı tipi beşik çatı olarak tanımlanmış ise bu BesikCati, eğer Sağrılı Çatı olarak tanımlanmışsa SagriliCati, diğer tüm tanımlamalar içinse DuzCati alarak adlandırılmıştır. Bu kuralda sadece yeni bir tanımlama yapılmış herhangi bir geometrik işlem uygulanmamıştır. Daha sonra bu yeni çatı tanımlamaları için CityEngine kural kütüphanesindeki çatı kuralları ile geometrileri oluşturulmuştur.

Kural dizinindeki duvar kuralı ile duvar bileşenine renk atanarak basit bir kural uygulanmıştır. Bu kural sonrasında modelinizin duvarları renk kodunuzdaki rengi alacaktır. Bu renk kou Hexadecimal ya da RGB renk değerlerini kullanabilir.

Kural örneğindeki gibi, binanın duvarlarına texture komutunu kullanarak kural yardımı ile kütüphanenizde yer alan dokulardan cephe giydirme işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Hatta dinamik dokular üretebilmek için Facade Wizard kullanarak cephe giydirme işlemlerinizi daha da geliştirebilirsiniz. Bu konuda yazılmış “ESRI CityEngine Facade Wizard ile Dinamik Yapılı Dokular Oluşturun” adlı blog yazımızı inceleyebilirsiniz.

Nihai model, bir kural tarafından işlenecek son şekildir. Bu örnekte X. Olarak ifade edilen son model o bileşen için başka işlem yapılmayacağı son ürün olduğu anlamına gelmektedir.

Kurallarınıza // veya # veya /* */ karakterlerini kullanarak açıklama ekleyebilirsiniz. Açıklama, CGA kuralları yazılırken önerilen bir uygulamadır. Kuralın diğer insanlara açıklanmasına yardımcı olur, kodun her bölümünün amacını açıklar.

Uygulamak istediğiniz operasyona göre tüm bu kuralları oluşturduğunuzda modelinizi üretebilirsiniz. Oluşturmuş olduğunuz CGA kural dosyasını iki boyutlu şekillerinize atadığınızda saniyeler içinde üç boyutlu modeliniz üretilmiş olacaktır.

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin adlı blog serimizin üçüncü bölümünde video oyunları, sanal gerçeklik ve arttırılmış gerçeklik konuları ele alınacaktır.

 

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 1. Bölüm

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 1. Bölüm

Temeli İnşa Edin (Esri CityEngine’e iki boyutlu verileri aktarmak)

Esri CityEngine, 3 Boyutlu şehirler ve binaların verimli bir şekilde oluşturulması için benzersiz bir kavramsal tasarım ve modelleme çözümü ile mimarlık, şehir planlama, video oyunları ve simülasyonlar, CBS ve genel 3 boyutlu içerik üretiminde kullanılan modelleme yazılımıdır . Kentsel Tasarım Projelerinizi Esri CityEngine ile Oluşturun adlı blog yazımızda CityEngine yazılımının yetenekleri ele alınmıştır. Bu blog serisinde ise uygulamaya yönelik olarak iki boyutlu verilerinizi nasıl üç boyutlu hale getireceğimizi ve bu sahneleri nasıl video oyunları ve masaüstü sanal gerçeklik ürünlerine dönüştüreceğimizi inceliyor olacağız.

İki Boyutlu Verilerin İçe Aktarımı

Geodatabase Dosyası

ESRI File Geodatabase (.gdb ) vektör ve raster verileri için dosya tabanlı bir veritabanıdır.

Verilerin İçe Aktarımı

File Geodatabase’inizi CityEngine Navigator (Dosya Yöneticisi) penceresinde projenizin bulunduğu dosya konumundan herhangi  bir klasöre taşıdıktan sonra sahneye sürükleyip bırakarak içeri aktarabilirsiniz. İçe aktarma iletişim kutusu, aşağıda gösterildiği gibi çeşitli seçeneklerden oluşur. Her zamanki gibi, ön ayarlar kaydedilebilir ve daha sonra  uygulanabilir.

File Geodatabase içeri aktarma sihirbazı

Dosya girdisi geçerli bir gdb yolu içeriyorsa, sihirbaz sayfasının üst kısmı içe aktarılabilen katmanları gösterir. Bunlar File Geodatabase içerisindeki kullanılabilir sütunlardır:

  • Layer (Katman)
    • İstenilen katmanın içeri aktarılması veya aktarılmamasına onay kutucuğunu kullanarak karar verebilirsiniz.
  • Type (Tip)
    • Katman bir Feature Class ise, geometri türü görüntülenir. Değil ise, katman tipi görüntülenir.
  • Count (Satır sayısı)
    • Bir Feature Class veya bir tablo varsa, satır sayısını görüntülemenizi sağlar.
  • Readable (Okunabilirlik)
    • Bir katman okunabilir ( içe aktarılabilir), değil ise fare imlecini işaretin üzerine getirdiğinizde neden okunamadığının sebebini size söyleyecektir.
Aşağıdaki katman türleri desteklenir:

Nokta (Point)
Alan (Polygon)
Çoklu çizgi (Polyline)
Çoklu yüzey  (Multipatch)  (dokular ile)
Tablo (Table)  (Relationship Class oluşturmuşsanız dolaylı olarak)

Geometri içeren her File Geodatabase katmanı ayrı bir CityEngine katmanı olarak içe aktarılır. Desteklenmeyen katman türleri onay kutucuğunda  işaretlenir ve içe aktarılmaz.

(Not: Bir File Geodatabase henüz bir koordinat sistemi olmaksızın yeni bir sahneye aktarılırsa, sahne ilk içe aktarılan katmanın koordinat sistemini referans alır. )

OSM Verilerinin İçe Aktarımı

Get Map Data

Osm verilerini indirmek için Arcgis Online veya Portal hesabınızla giriş yapmanız gerekmektedir bu, çevrimiçi veri kaynaklarına bağlanmamıza olanak tanır.

İçeri aktaracağınız taban haritasının ve yüksekliğinin çözünürlüğünü de düzenlemek isteyebilirsiniz. Harita Verisi Görüntüleyicisinin sağ tarafındaki panel, Dünya Yüksekliği çözünürlüğünün yanı sıra, temel harita çözünürlüğünü değiştirmenize de olanak tanır. Open Street Map grafik ağlarını (Network), alan (Polygon)  veya her ikisini de indirmek isteyip istemediğinizi de seçebilirsiniz.

Diğer şekillerin içeri aktarımı;

CityEngine, “.obj” ve “.dxf” biçiminde çok fazla veriyi taban alanı olarak içe aktarmayı destekler. Böylece, bu formatlardaki verileri şekil oluşturma için kullanabilirsiniz.

Bu yöntemlerden herhangi birini kullanarak içe aktarmış olduğunuz verileri son sahnenizi üretmeden önce düzenleyebilirsiniz.

Street Graph Settings

Verilerinizi içe aktardıktan sonra bazı işlemleri uygulayarak sahnenizin kalitesini arttırabilirsiniz. Bunun için CityEngine içerisinde araçlar bulunmaktadır.

Generate Bridges

  • İçeri aktardıktan sonra yol verileriniz için bazı değerleri belirlemeniz gerekmektedir.. Generate Bridges Attributes penceresi bu değerleri belirlemenizi sağlayacaktır.
    • İçe aktarılan sokak ağları genellikle geçiş sokaklarının üç boyutlu görüntüsü için gerekli olan yükseklik verisinden yoksundur. Generate Bridges Attributes aracı, bu tür verileri otomatik olarak oluşturabilir. Daha geniş caddenin doğal olarak orijinal seviyesinde tutulduğunu, daha ince caddenin ise diğer caddeden daha yukarıda olmasını sağlayarak viyadük, köprü ve alt geçitler oluşturabilirsiniz.  Generate Bridges Attributes  aracı bu işlemi yaparken yükseklik verisini kullanır.

 

Orijinal Caddeler (Soldaki)  Generate Bridges Attributes uygulama aracı (sağdaki), yükseklik verilerini ekler.

Simply Graph 

Bu araç ile yol verileriniz daha uzun kavisli sokaklar olarak sahnenize yerleşmektedir.
Basit kısa çizgiler (üstteki görsel) Simply Graph aracının kullanılması il elde edilen şekil (alttaki görsel);

Run Graph Cleanup Tool

İçeri aktarılan yollar, birleştirilmiş, yinelenen veya birbirine yakın yakın düğümler içerebilmektedir. Bu tür grafik ağları, sokak şekilleri oluştururken gerçek dışı şekillere neden olmaktadır. Kontrol edilen işlemler (kesişim, yakalama, birleştirme ve / veya şekil çakışmalarını çözme) birbiri ardına gerçekleştirilir.

Örnekler.

İki boyutlu verilerinizi CityEngine’e aktardıktan sonra da öznitelik bilgileri ekleyebilirsiniz.

Tüm iki boyutlu verilerin CityEngine yazılımı üzerinde gösterimi.

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin adlı blog serimizin  ikinci bölümünde CGA kurallarını kullanarak iki boyutlu verileri üç boyutlu hale nasıl getirileceği ele alınacaktır.

ArcGIS Desktop’ta CAD verisi ile Çalışmak

CAD verisi ile Çalışmak

CAD verileri, bilgisayar destekli tasarım yazılımlari ile oluşturulup, dijital veya basılı bir biçimde servis edilen veri kümeleridir. Datasetler (Veri kümeleri), boyut, ölçek ve ayrıntı düzeyine göre farklılaşabilmektedir.

CAD – GIS  iş akışları, genellikle saha çalışmaları, mühendislik ve mimarlık projelerine yönelik oluşturulan CAD veri kümelerine dayanır. Bu veri kümelerini Coğrafi Bilgi Sistemleri ile bütünleştirmek, tasarım süreçlerini etkin bir biçimde yönetmenizi ve CAD verileri üzerinde analiz yapmanızı sağlayacaktır.

CAD verileri CBS çalışmaları için büyük bir veri kaynağıdır.

  • Kadastro
  • İnşaat mühendisliği
  • Mimarlık
  • Peyzaj Mimarlığı
  • Şehir ve Bölge Planlama

gibi birçok farklı alan kapsamında üretilen veriler ArcGIS Desktop üzerinde;

  • CAD verisinde bulunan nokta katmanlarınıza farklı semboller uygulamak.
  • Tampon bölge belirleme ve yakınlık araçlarını CAD verisi üzerinde kullanmak.
  • Ağ analizleri oluşturmak.
  • Sürekli yüzeyler oluşturmak.

gibi çalışmalar oluşturabilmektedir.

CAD verisi Formatı

AutoCAD ve MicroStation, dosya tabanlı vektör formatı kullanır. Her iki format da 2 boyutlu ve 3 boyutlu öznitelik bilgilerini barındırmaktadır.

Autodesk AutoCAD DWG / DXF;
DWG formatı, CAD verilerini oluşturmak ve paylaşmak için kullanılan en yaygın formattır. DXF formatı, diğer yazılım uygulamalarıyla birlikte çalışabilirliği sağlamak için  Autodesk firması tarafından geliştirilmiş bir değişim formatıdır.

DGN formatı, AutoCAD formatları kadar yaygın değildir, ancak CAD verilerini kullanan büyük mühendislik projeleri için kritik bir format olmaya devam etmektedir. DGN formatının kendisine has özelliği ise , dosyanın içeriğine göre standart olmayan dosya uzantıları ile kaydedebilirsiniz. Örneğin, parsel bilgisi içeren çizimleri tanımlamak için bir DGN dosyasını .par uzantılı olarak kaydedebilirsiniz.

CAD Feature Datasets (CAD Verisetleri)

ArcGIS Desktop yazılımlarında, AutoCAD veya MicroStation CAD dosyasını içe aktardığınızda, çizimleriniz kataloğa aktarılır. Veride yer alan geometri, öznitelik değerleri ve meta veriler gibi destekleyici bilgiler ile birlikte ArcGIS’deki benzer veri yapılarıyla katmanlandırılır.

Mekansal Referans Tanımlama

CAD verleri için mekansal referansı aşağıdaki iki yolla tanımlayabilirsiniz:

  1. CAD Feature Dataseti’nin Properties kutucuğunu kullanarak;

Her CAD verisi, bir sanal özellik tablosu barındırmaktadır ve CAD çiziminde bulunan özelliklerin salt okunur bir tablosudur. Bilgiler geometri, katman bilgisi, belge meta verileri ve kullanıcı tarafından oluşturulan sınıflar için özellik değerlerini içerir. CAD veriniz üzerinde Properties kutucuğuna tıklayarak mekansal referans tanımlayabilirsiniz.

2.Define Projection Geoprocessing Tool’unu kullanarak;

Georeferencing, orijinal kaynak verilerini fiilen değiştirmeden CAD çiziminizi mekansal olarak referanslama işlemidir. ArcGIS for Desktop’da bu işlem , CAD çizimindeki bilinen noktaları kontrollü olarak koordine ederek gerçekleştirilir.

CAD veri kümesini referanslamak için en iyi yöntem Georeferencing araç çubuğunu kullanmaktır. Araç çubuğu, veri kümesini yerleştirmenize yardımcı olacak etkileşimli araçlar ve kontrol noktalarının belirli coğrafi koordinatlar ile kaydedilmesi için hassas araçlar içerir.

CAD Verilerinde Belirli Özelliklere Sahip Katmanları Görüntüleme

ArcGIS Desktop’ta CAD katmanları, kaynak CAD çiziminde bulunan toplam geometrileridir. Bunların bütünleştirilmesi genellikle, geometrilerin belirli bir çizim katmanı, belirli bir renk, çizgi tipi veya diğer özelliklerine göre daraltılması için bir tanım sorgusuyla ek filtreleme gerektirir.

Bir çalışma sınırı içerisinde bulunan her özellik katmanı için “Layer Properties” iletişim kutusunda bir sorgu tanımlayabilirsiniz.Sorguları kullanmak, analiz gerçekleştirebilecek veya CAD verilerini bir coğrafi veritabanına yükleyebilecek diğer kişiler için öngörülebilir sonuçların elde edilmesine yardımcı olabilir.

CAD verilerinde Semboloji

CAD verilerini içeri aktardığınızda, özellikler CAD çiziminin orijinal sembolojisine olabildiğince yakın olacak şekilde çizilir. Varsayılan CAD oluşturucu, CAD özelliklerini, çizgi tipi, renk ve çizgi kalınlığı gibi özelliklerini birleştiren Unique (benzersiz) değerlerle çizer. Table of Contents (TOC) kutusunda bulunan  iletişim kısmındaki “Semboloji” sekmesini, aynı veritabanı ve coğrafi veri özelliği sınıfları için kullanılabilir olan birçok yöntem kullanarak değiştirebilirsiniz.

Semboloji belirleme yönteminin ArcMap üzerinde gösterimi

CAD Verisini GDB İçerisine Yükleme

CAD verilerini bir coğrafi veritabanına yüklemek için çeşitli Geoprocessing araçları ve veri yükleyicileri arasından seçim yapabilirsiniz. Bunların çoğu şekil dosyaları (Shapefile) ve coğrafi veritabanlarında saklanan yerel ArcGIS özellik verileriyle kullanabileceğiniz araçlardır. Farklı senaryolar farklı araçlar ve stratejiler gerektirse de, CAD verilerini yüklemek için iş akışları ortak bir ETL (Extract-Transform-Load) yani Çıkart- Dönüştür- Yükle modelini takip eder.

Cad To Geodatabase aracının ArcGIS Pro üzerinde gösterimi

Feature’ları bir CAD verisi olarak dışa aktarma

Birçok kuruluş için, CAD tasarım projeleri, CBS’den elde edilen temel verilerle başlar. Export  To CAD  aracını kullanarak, öznitelik bilgileri ve şekil dosyalarını AutoCAD ve MicroStation formatlarına aktarabilirsiniz. Export to CAD tool’unu, varsayılan parametrelerle çalıştırabilir veya çıktıyı belirli CAD standartlarına uygun olarak dışarı aktarabilirsiniz.

Export To Cad aracının Arcmap üzerinde gösterimi

Export To Cad aracının ArcGIS Pro üzerinde gösterimi

ArcGIS –  CAD Desteğine genel olarak baktığımızda CAD verilerinizi Future Class katmanına dönüştürerek verileriniz üzerinde analizler yapabilmemize olanak sağlamaktadır. Future Class , Shape ve Layer verilerimizi de CAD formatında dışarı aktarabilmekteyiz.

ArcGIS Pro Kullanıcı Arayüzü İle İlgili Bilgiler

ArcGIS Pro kullanmak için, 64-bit işlemcili bir sistemde çalışma, hızlı haritalama veya çeşitli şablonlarla ve haritalarla bir arada çalışma ya da  3 boyutlu Coğrafi Bilgi Sistemleri ile bir çıktı yaratma gibi sebepleriniz olabilir. Dahası ArcGIS Pro’yu tercih etme sebebiniz ArcGIS Online ve ArcGIS Enterprise ile daha entegre çalışabilen üst düzey bir uygulama olması da olabilir.

Sebebiniz ne olursa olsun, ArcGIS Pro yazılımını ilk açtığınızda farklı bir arayüzle karşı karşıya kalacaksınız. Bu arayüz daha çok içeriğe bağlı kullanıcı deneyimine sahip olan şerit tabanlı bir arayüzdür. ArcGIS Pro arayüzü, ArcGIS Desktop yazılımlarından kullanıcıların daha aşina olduğu ArcMap arayüzüne çok benzememektedir. ArcGIS Pro, ArcMap yazılımından farklı olarak şerit şeklinde bir arayüze sahiptir. Bu tip bir arayüz ile belki daha önce metin düzenleme, çalışma tablosu veya e-posta uygulamalarında deneyimlemiş olabilirsiniz ancak Coğrafi Bilgi Sistemleri ile ilgili bir programda ilk kez karşılaşmaktasınız.

ArcGIS Pro Şerit Arayüzü

Şerit biçiminde tasarlanmış bu arayüz, ArcGIS Pro ile çalışırken kullanacağınız temel arayüzdür. Yüzlerce temel CBS komutları ve araçları, aktif olan herhangi bir görünümle ilişkili olarak içeriğe uygun şekilde şerit sekmelerinin altında yer almaktadır.

Bir haritayı incelerken şerit üzerinde şu sekmeleri görüntüleyebilirsiniz:

  • Gezinme, veri ekleme ve detay/detayların seçimi (Map sekmesi)
  • Mekansal analizler gerçekleştirilmesi için (Analysis sekmesi)
  • Haritanızda düzenleme ve haritanıza yeni detaylar ekleyebilmek için (Edit sekmesi)
  • Haritanın kendisini veya haritada yer alan bir katmanı paketleme veya yayınlamak için (Share sekmesi)
  • Ve daha fazlası bu şerit arayüz içerisinde yer almaktadır.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Şerit Arayüzü-Map Sekmesi

ArcMap Araç Çubukları

ArcMap yazılımının arayüzünü incelediğimizde ise ArcGIS Pro ile ciddi bir farklılığa sahip olduğunu görebiliriz. ArcMap’ in araçları ve komutları aşağıda da açıklandığı gibi birçok araç çubuğu içerisinde yer almaktadır.

  • Standart araç çubuğu, Open (Aç), Save (Kaydet), Cut (Kes), Copy (Kopyala) and Paste (Yapıştır), Undo (Geri Al), Redo (İleri Al), Add Data (Veri Ekle), Editor (Düzenleyici) vb. gibi çok kapsamlı komutları içerir.
  • Tools araç çubuğu ise Zoom In (Yakınlaş), Zoom Out (Uzaklaş), Pan (Kaydırma Aracı), Full Extent (Tüm alan), Select Features (Detayları Seç), Clear Selection (Seçimi Temizle), Identify (Tanımla), Measure (Ölç) ve Find (Bul) gibi araçları içerir.
  • Bunlara ek olarak da, her CBS komutu ya da aracı için yaklaşık 40 araç çubuğu daha içermektedir.

Image and video hosting by TinyPic

ArcMap İçerisindeki Standart Araç Çubuğu

ArcGIS Pro’yu çalışmalarında kullanmak amacıyla veya sadece ne olduğunu merak edip keşfetme amacıyla indiren birçok Esri kullanıcısı mevcuttur. Aslında bu öğrenme durumu kademeli olarak kolaylaşmaktadır. İlk aşamada bir komutu veya aracı nerede bulacağınızı bilmemeniz çok normaldir ama bu durum zamanla hızlı bir öğrenmeye dönüşmektedir. Birkaç gün üst üste kullandığınızda alışmaya başlarsınız , yine de şerit sekmeleri içerisinde daha az kullanılan bir butonu bulmak için de zaman harcamanız gerekebilir. Sonuçta, birkaç hafta sonra şerit arayüzüne alışmış hale gelir ve ihtiyacınız olan tüm komutları/araçları el alışkanlığıyla bulur halde olursunuz.

Her ne kadar deneyimli bir ArcGIS Pro kullanıcısı olsanız da, en sık kullandığınız komutları elverişli bir yerde bulunmasını isteyebilirsiniz. Bunun için aşağıdaki adımları uygulayabilirsiniz:

  1. Project>Options>Customize the Ribbon panelini açınız. İstediğiniz herhangi bir komutu veya aracı taşıyarak şerit üzerinde istediğiniz bir yerde konumlandırabilirsiniz. Yeni şerit sekmeleri ve grupları yaratabilir veya var olan komut ve grupları yeniden adlandırabilirsiniz.
  2. Şerit üzerinde yer alan herhangi bir komut veya aracı Quick Access Toolbar (Hızlı Erişim Araç Çubuğu) içerisine ekleyebilirsiniz. Quick Access Toolbar (Hızlı Erişim Araç Çubuğu) varsayılan ayarlarında   New (Yeni) proje, Open (Aç) ve Save (Kaydet), Undo (Geri Al), Redo (İleri Al) gibi komutları içermektedir.

ArcGIS Pro için ArcMap Stilinde Araç Çubuğu Oluşturma

ArcGIS Pro içerisinde ArcMap benzeri bir araç çubuğu stili oluşturabilirsiniz. Bunu oluşturmak için ArcMap Standart Araç Çubuğunda yer alan ve eklemek istediğiniz  araçları/komutları, ArcGIS Pro üzerinde sağ tıklayarak “Add to Quick Access Toolbar (Hızlı Erişim Araç Çubuğuna Ekle)” dememiz yeterlidir. Böylece ArcMap’te kullanmaya alışkın olduğunuz araç çubuğunun bir benzerini oluşturabilirsiniz.

Image and video hosting by TinyPic
ArcGIS Pro Üzerinde ArcMap Benzeri Bir Araç Çubuğu Oluşturma İşlemi 

ArcMap standart araç çubukları ve özelleştirilmiş ArcGIS Pro Hızlı Erişim Araç Çubuğu arasında benzerlik olmasıyle birlikte, bu ikisi arasında bazı farklılıklar da mevcuttur.

ArcGIS Pro Projeleri

ArcGIS Pro proje tabanlı bir uygulamadır, yani ilk butonlar projeler için var olan  New (Yeni), Open (Aç), Save (Kaydet) butonlarıdır. ArcGIS Pro içerisinde ArcMap gibi harita dokumanlarıyla değil, proje bazlı çalışmalar yürütürsünüz.

Haritaları Yazdırma ve Dışarı Aktarma

ArcGIS Pro içerisinde Print Map (Haritayı Yazdır) komutuna ek olarak Export Map to a File (Haritayı Bir Dosya Olarak Dışa Aktar) komutu da bulunmaktadır. Bu dışa aktarma işlemini .pdf, .svg veya .jpd uzantılı dosyalar biçiminde, yüksek kalitede olacak şekilde gerçekleştirebilirsiniz.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro-Haritayı Farklı Bir Biçimiyle Dışa Aktarma

Sil İşlemi

Sil butonu, ArcGIS Pro’ nun en yeni sürümünde harita grafiği veya boş metin olmadığı için sadece haritada seçili detaylar üzerinde çalışır.

Harita Ölçeği

Map Scale (Harita Ölçeği) komutu, şerit üzerinde yer almadığı için Hızlı Erişim Araç Çubuğuna da eklenemez. Ancak Ölçek Kontrolü her zaman haritanın alt kısmında yer alan durum çubuğu üzerinden sağlanabilir.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Arayüzü-Haritaların Ölçek Değerini Görüntüleme

Düzenleme

ArcMap Standart araç çubuğunda Editor (Düzenleme) araç çubuğu için bir buton bulunmaktadır. Bu araç çubuğu Start Editing (Düzenlemeye Başla), Stop Editing (Düzenlemeyi Bitir) ve farklı birçok komutu içermektedir. ArcGIS Pro içerisinde ise talep üzerine başlayan bir düzenleme paneli yer almaktadır. Düzenleme işleminizi “Kaydet” dediğinizde veya “Sil” dediğinizde, düzenleme komutunuz kendiliğinden sonlanacaktır. ArcGIS Pro içerisinde düzenleme işlemleri için detaylı bilgiye http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/editing/overview-of-desktop-editing.htm bağlantısından erişebilirsiniz. ArcGIS Pro Hızlı Erişim Araç Çubuğu için buna en yakın özellik Create Features (Detaylar Oluştur) bölmesidir.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Düzenleme Bölmesi

Yakınlaşma (Zoom Butonu)

ArcGIS Pro içerisinde Zoom In (Yakınlaş) ya da Zoom Out (Uzaklaş) dikdörtgen araçları bulunmamaktadır. Navigation (Gezinme) ve yakınlaşma, Explore (Keşfet) aracını kullanırken fare veya klavye kısayollarını kullanarak veya ekrandaki yeni bir Navigator (Gezinme) panelini kullanarak gerçekleştirilebilir.

Öğeleri Seç Butonu (Select Elements)

Öğeleri Seç (Select Elements) aracı yalnızca şablon öğeleri için kullanılabilir, çünkü ArcGIS Pro’nun en son sürümünde grafik veya boş metin bulunmamaktadır.

Keşfet Aracı (Explore Tool)

ArcMap içerisindeki Identify (Tanımla), Hyperlink (Köprü) ve HTMLPopup ArcGIS Pro içerisinde Explore Tool (Keşfet Aracı) altında bir araya getirilmiştir.

Konum Bul (Locate)

Arama (Search) komutu, mekan adlarını veya adreslerini, yapılandırılan katmanlarınızdaki öznitelik veya enlem ve boylam değerlerini arayabileceğiniz Konum Bul (Locate) bölmesini açar. Bu özellik ArcMap içerisinde Find (Bul) ve Go To XY (enlem ve boylam değerlerine git) komutuyla benzerdir.

Ağ Analizi (Network Analysis)

ArcMap yazılımı içinde yer alan Find Routes (Güzergahları Bul) butonu veya paneli ArcGIS Pro içerisinde bulunmamaktadır. Bunun yerine Network Analysis ( Ağ Analizleri) butonu altında ağ analizi için çeşitli komutlar bulunmaktadır. Bu buton diğerlerinin yanı sıra rotalama ve hizmet alanlarını içerir.

Time Slider  (Zamansal Gösterim Aracı)

Time Slider ArcGIS Pro içerisinde, şerit kısmında bir buton olarak bulunmamaktadır. Bunun yerine, haritanızdaki bir katmanın zaman özelliklerini yapılandırarak etkinleştirebilirsiniz.

Haritaya Genel Bakış ve Çoklu Görüntüleme

ArcGIS Pro içerisinde Görüntüleme Penceresi Yaratma gibi bir komut bulunmamaktadır. Aynı harita katmanlarının ikinci görünümlerini elde edebilmek için birden çok harita görüntüsünü bağlayabilirsiniz. Bu işlemi nasıl gerçekleştireceğinize dair detaylı bilgiyi http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/mapping/navigation/link-multiple-views.htm bağlantısından edinebilirsiniz.

Araç Çubuğunun Konumu

ArcGIS Pro Hızlı Erişim Araç Çubuğu, yalnızca şerit bölmesinin üstünde veya altında yer alabilir. Bu iki seçenekten başka Hızlı Erişim Araç Çubuğunuzu farklı bir konuma taşımayamazsınız.

Yazının orjinali şu bağlantıda yer almaktadır : https://blogs.esri.com/esri/arcgis/2017/12/04/arcgis-pro-customization-an-arcmap-style-toolbar-for-arcgis-pro/

Yararlanılan Kaynaklar :

-http://pro.arcgis.com/en/pro-app/get-started/migrate-to-arcgis-pro.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/get-started/migrate-to-arcgis-pro.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/get-started/pro-quickstart-tutorials.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/editing/overview-of-desktop-editing.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/mapping/navigation/map-scales-and-scale-properties.htm