Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 2. Bölüm

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 2. Bölüm

Üç Boyutlu Kent Modeli Oluşturma

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 1. Bölüm” adlı blog yazımızda iki boyutlu verilerin nasıl içe aktarılacağını ele alınmıştı. Bu blog yazımızda, hazırladığımız iki boyutlu verileri CGA kurallarını kullanarak nasıl üç boyutlu modellere dönüştürdüğümüzü inceleyeceğiz.

Esri CityEngine’de üç boyutlu bir içerik oluşturmanın iki yolu vardır:

  • Üç boyutlu mimari içeriklerin çizim araçları kullanılarak manuel olarak oluşturulması
  • İki boyutlu şekillere kurallar uygulanarak üç boyutlu modellerin oluşturulması

CityEngine’in gücü CGA komut dosyaları sayesinde etkileşimli, dinamik ve parametrik üç boyutlu modellerinizi hızlıca üretebilmenizden gelmektedir. “Kentsel Tasarım Projelerinizi Esri CityEngine ile Oluşturun” adlı blog yazımızda, CityEngine’in ana konsepti olan kural tabanlı modelleme kavramından bahsetmiştik. Esri CityEngine’de modelle manuel olarak etkileşime giren ve üç boyutlu geometrileri modelleyen kullanıcının klasik müdahalesi yerine, görevler bir kural dosyasında soyut olarak tanımlanır.

CityEngine, üç boyutlu model oluşturabilmek için iki boyutlu şekiller, öznitelikler ve kurallar olmak üzere üç bileşene ihtiyaç duymaktadır. Şekiller her bir üç boyutlu model için başlangıç noktasıdır. Birinci bölümde anlatılan farklı içe aktarma tekniklerini kullanarak elde etmiş olduğunuz veriler, üç boyutlu model oluşturmak için kullanacağınız şekilleri temsil edecektir. Bu şekiller CityEngine’de CGA komut dosyalarındaki kurallar ile üç boyuta dönüştürülmektedir. Aslında kurallar şeklinize bir sonraki adımda ne olacağını tanımladığınız komutlardır.

Örneğin CGA komut dosyalarında ki kurallarda bir bina x birim uzunluğundaysa, o binanın x birim uzunluğunda olması gerektiğini yazabilirsiniz ya da bir alan yeşil alanı temsil etmekte ise, bu alanı ağaçlar ile doldurabilirsiniz. CGA komut dosyalarında bunlar gibi basit komutlara yer verebileceğiniz gibi arazi kullanım, kentsel gelişme ve mimari detayların kriterlerini içeren çok daha karmaşık komutlar da yazabilirsiniz. Oluşturmuş olduğunuz modelde her bir içerik için kurallar yardımı ile ne kadar fazla detay sağlarsanız, üç boyutlu içeriğin karmaşıklığı ve gerçek dünyadaki nesneye benzerliği de o kadar artacaktır. Bu nedenle CGA kurallarını kullanarak üç boyutlu modellerin üretilmesi için, yeterli düzeyde şekil ve öznitelik bilgisine sahip verilerin elde edilmesi önemlidir.

Model üretmek için kullanacağınız bu komutlar “extrude”, “split” veya “texture” gibi birçok üç boyutlu uygulamada yaygın olarak kullanılan komutlar da olabilir. Böylece daha önceden bu tür uygulamaları kullanan ve bu kavramlara hakim olan kullanıcılar CGA şekil oluşturma dil bilgisine kolayca adapte olabilir ve kısa sürede karmaşık mimari formlar üretebilir.

Temel bina oluşturma kural dizini üzerinden kural bileşenlerini inceleyecek olursak:

Bir CGA kuralının temel işlevi, bir başlangıç şekline belirli parametrelerin uygulanması sonucunda yeni bir şeklin oluşturulmasını sağlamaktır. Kural dizininin bu bölümünde bina taban alanını ifade eden şekle bir kural uygulanmaktadır. BinaTabanAlani burada başlangıç şeklidir, yani kural tarafından işlenen ilk şekildir. Başlangıç şekle, nihai modelin oluşturulması için extrude (yükseltme) ve component split (bileşen bölme) olmak üzere iki işlem uygulanmıştır. Extrude (yükseltme) işlemi, bina taban alanını tanımlayan ve bu şekli üç boyutlu kütle modele dönüştüren işlemdir. CityEngine’de işlemler üç boyutlu modelin oluşturulabilmesi için parametreleri kullanır. Bu örnekte, parametre binanın 5 birim yükseltildiğini belirtmek için kullanılmıştır. Bu sayısal bir değer olabileceği gibi aşağıdaki örnekteki gibi şeklin kendisinden gelen ya da CityEngine’de oluşturulmuş bir öznitelik değeri ile de ilişkilendirilebilir.

Burada attr komutu ile ifade edilen Yukseklik ve CatiTipi ise model için öznitelik oluşturmaktadır.  Her bir öznitelik için @Range komutu ile tanımlamış olduğunuz değişkenler çerçevesinde Navigator penceresinde seçim menüsü karşınıza çıkmaktadır. Bu sayısal değişkenleriniz için bir kaydırıcı iken sözel değişkenleriniz için açılır menü şeklinde Navigator penceresine yansımaktadır.

Component Split (Bileşen bölme) işlemi ise çatı, pencere, kapı gibi mimari detayları ekleyebilmeniz için kullanılan işlemdir. Bu örnekte, üç boyutlu modelin yüzeylerini tanımlayan bileşen parçaları çatı ve duvarlardır. Elde edilen bu çatı ve duvar bileşenlerinin de modelde işlenebilmesi için kural ile tanımlanmaları gerekmektedir.

Kurallar “–>” söz dizilimi ile tanımlanmaktadır. Bu örnekte tanımlanan Cati kuralı koşullu bir yapıyı temsil etmektedir. Koşullu yapı, bir kod parçasının sonucunu belirleyen bir mantıksal işlem anlamına gelir. CGA’de koşullu ifadeler “case-else” yapısıyla belirtilir. Burada kural olasılıksal değerlere göre tanımlanan çatı öznitelik bilgileri ile koşullu bir yapı sunmaktadır.  Yani eğer öznitelik bilgisinde çatı tipi beşik çatı olarak tanımlanmış ise bu BesikCati, eğer Sağrılı Çatı olarak tanımlanmışsa SagriliCati, diğer tüm tanımlamalar içinse DuzCati alarak adlandırılmıştır. Bu kuralda sadece yeni bir tanımlama yapılmış herhangi bir geometrik işlem uygulanmamıştır. Daha sonra bu yeni çatı tanımlamaları için CityEngine kural kütüphanesindeki çatı kuralları ile geometrileri oluşturulmuştur.

Kural dizinindeki duvar kuralı ile duvar bileşenine renk atanarak basit bir kural uygulanmıştır. Bu kural sonrasında modelinizin duvarları renk kodunuzdaki rengi alacaktır. Bu renk kou Hexadecimal ya da RGB renk değerlerini kullanabilir.

Kural örneğindeki gibi, binanın duvarlarına texture komutunu kullanarak kural yardımı ile kütüphanenizde yer alan dokulardan cephe giydirme işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Hatta dinamik dokular üretebilmek için Facade Wizard kullanarak cephe giydirme işlemlerinizi daha da geliştirebilirsiniz. Bu konuda yazılmış “ESRI CityEngine Facade Wizard ile Dinamik Yapılı Dokular Oluşturun” adlı blog yazımızı inceleyebilirsiniz.

Nihai model, bir kural tarafından işlenecek son şekildir. Bu örnekte X. Olarak ifade edilen son model o bileşen için başka işlem yapılmayacağı son ürün olduğu anlamına gelmektedir.

Kurallarınıza // veya # veya /* */ karakterlerini kullanarak açıklama ekleyebilirsiniz. Açıklama, CGA kuralları yazılırken önerilen bir uygulamadır. Kuralın diğer insanlara açıklanmasına yardımcı olur, kodun her bölümünün amacını açıklar.

Uygulamak istediğiniz operasyona göre tüm bu kuralları oluşturduğunuzda modelinizi üretebilirsiniz. Oluşturmuş olduğunuz CGA kural dosyasını iki boyutlu şekillerinize atadığınızda saniyeler içinde üç boyutlu modeliniz üretilmiş olacaktır.

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin adlı blog serimizin üçüncü bölümünde video oyunları, sanal gerçeklik ve arttırılmış gerçeklik konuları ele alınacaktır.

 

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 1. Bölüm

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin – 1. Bölüm

Temeli İnşa Edin (Esri CityEngine’e iki boyutlu verileri aktarmak)

Esri CityEngine, 3 Boyutlu şehirler ve binaların verimli bir şekilde oluşturulması için benzersiz bir kavramsal tasarım ve modelleme çözümü ile mimarlık, şehir planlama, video oyunları ve simülasyonlar, CBS ve genel 3 boyutlu içerik üretiminde kullanılan modelleme yazılımıdır . Kentsel Tasarım Projelerinizi Esri CityEngine ile Oluşturun adlı blog yazımızda CityEngine yazılımının yetenekleri ele alınmıştır. Bu blog serisinde ise uygulamaya yönelik olarak iki boyutlu verilerinizi nasıl üç boyutlu hale getireceğimizi ve bu sahneleri nasıl video oyunları ve masaüstü sanal gerçeklik ürünlerine dönüştüreceğimizi inceliyor olacağız.

İki Boyutlu Verilerin İçe Aktarımı

Geodatabase Dosyası

ESRI File Geodatabase (.gdb ) vektör ve raster verileri için dosya tabanlı bir veritabanıdır.

Verilerin İçe Aktarımı

File Geodatabase’inizi CityEngine Navigator (Dosya Yöneticisi) penceresinde projenizin bulunduğu dosya konumundan herhangi  bir klasöre taşıdıktan sonra sahneye sürükleyip bırakarak içeri aktarabilirsiniz. İçe aktarma iletişim kutusu, aşağıda gösterildiği gibi çeşitli seçeneklerden oluşur. Her zamanki gibi, ön ayarlar kaydedilebilir ve daha sonra  uygulanabilir.

File Geodatabase içeri aktarma sihirbazı

Dosya girdisi geçerli bir gdb yolu içeriyorsa, sihirbaz sayfasının üst kısmı içe aktarılabilen katmanları gösterir. Bunlar File Geodatabase içerisindeki kullanılabilir sütunlardır:

  • Layer (Katman)
    • İstenilen katmanın içeri aktarılması veya aktarılmamasına onay kutucuğunu kullanarak karar verebilirsiniz.
  • Type (Tip)
    • Katman bir Feature Class ise, geometri türü görüntülenir. Değil ise, katman tipi görüntülenir.
  • Count (Satır sayısı)
    • Bir Feature Class veya bir tablo varsa, satır sayısını görüntülemenizi sağlar.
  • Readable (Okunabilirlik)
    • Bir katman okunabilir ( içe aktarılabilir), değil ise fare imlecini işaretin üzerine getirdiğinizde neden okunamadığının sebebini size söyleyecektir.
Aşağıdaki katman türleri desteklenir:

Nokta (Point)
Alan (Polygon)
Çoklu çizgi (Polyline)
Çoklu yüzey  (Multipatch)  (dokular ile)
Tablo (Table)  (Relationship Class oluşturmuşsanız dolaylı olarak)

Geometri içeren her File Geodatabase katmanı ayrı bir CityEngine katmanı olarak içe aktarılır. Desteklenmeyen katman türleri onay kutucuğunda  işaretlenir ve içe aktarılmaz.

(Not: Bir File Geodatabase henüz bir koordinat sistemi olmaksızın yeni bir sahneye aktarılırsa, sahne ilk içe aktarılan katmanın koordinat sistemini referans alır. )

OSM Verilerinin İçe Aktarımı

Get Map Data

Osm verilerini indirmek için Arcgis Online veya Portal hesabınızla giriş yapmanız gerekmektedir bu, çevrimiçi veri kaynaklarına bağlanmamıza olanak tanır.

İçeri aktaracağınız taban haritasının ve yüksekliğinin çözünürlüğünü de düzenlemek isteyebilirsiniz. Harita Verisi Görüntüleyicisinin sağ tarafındaki panel, Dünya Yüksekliği çözünürlüğünün yanı sıra, temel harita çözünürlüğünü değiştirmenize de olanak tanır. Open Street Map grafik ağlarını (Network), alan (Polygon)  veya her ikisini de indirmek isteyip istemediğinizi de seçebilirsiniz.

Diğer şekillerin içeri aktarımı;

CityEngine, “.obj” ve “.dxf” biçiminde çok fazla veriyi taban alanı olarak içe aktarmayı destekler. Böylece, bu formatlardaki verileri şekil oluşturma için kullanabilirsiniz.

Bu yöntemlerden herhangi birini kullanarak içe aktarmış olduğunuz verileri son sahnenizi üretmeden önce düzenleyebilirsiniz.

Street Graph Settings

Verilerinizi içe aktardıktan sonra bazı işlemleri uygulayarak sahnenizin kalitesini arttırabilirsiniz. Bunun için CityEngine içerisinde araçlar bulunmaktadır.

Generate Bridges

  • İçeri aktardıktan sonra yol verileriniz için bazı değerleri belirlemeniz gerekmektedir.. Generate Bridges Attributes penceresi bu değerleri belirlemenizi sağlayacaktır.
    • İçe aktarılan sokak ağları genellikle geçiş sokaklarının üç boyutlu görüntüsü için gerekli olan yükseklik verisinden yoksundur. Generate Bridges Attributes aracı, bu tür verileri otomatik olarak oluşturabilir. Daha geniş caddenin doğal olarak orijinal seviyesinde tutulduğunu, daha ince caddenin ise diğer caddeden daha yukarıda olmasını sağlayarak viyadük, köprü ve alt geçitler oluşturabilirsiniz.  Generate Bridges Attributes  aracı bu işlemi yaparken yükseklik verisini kullanır.

 

Orijinal Caddeler (Soldaki)  Generate Bridges Attributes uygulama aracı (sağdaki), yükseklik verilerini ekler.

Simply Graph 

Bu araç ile yol verileriniz daha uzun kavisli sokaklar olarak sahnenize yerleşmektedir.
Basit kısa çizgiler (üstteki görsel) Simply Graph aracının kullanılması il elde edilen şekil (alttaki görsel);

Run Graph Cleanup Tool

İçeri aktarılan yollar, birleştirilmiş, yinelenen veya birbirine yakın yakın düğümler içerebilmektedir. Bu tür grafik ağları, sokak şekilleri oluştururken gerçek dışı şekillere neden olmaktadır. Kontrol edilen işlemler (kesişim, yakalama, birleştirme ve / veya şekil çakışmalarını çözme) birbiri ardına gerçekleştirilir.

Örnekler.

İki boyutlu verilerinizi CityEngine’e aktardıktan sonra da öznitelik bilgileri ekleyebilirsiniz.

Tüm iki boyutlu verilerin CityEngine yazılımı üzerinde gösterimi.

Esri CityEngine ile Üç Boyutlu Bir Kent İnşa Edin adlı blog serimizin  ikinci bölümünde CGA kurallarını kullanarak iki boyutlu verileri üç boyutlu hale nasıl getirileceği ele alınacaktır.

ArcGIS Desktop’ta CAD verisi ile Çalışmak

CAD verisi ile Çalışmak

CAD verileri, bilgisayar destekli tasarım yazılımlari ile oluşturulup, dijital veya basılı bir biçimde servis edilen veri kümeleridir. Datasetler (Veri kümeleri), boyut, ölçek ve ayrıntı düzeyine göre farklılaşabilmektedir.

CAD – GIS  iş akışları, genellikle saha çalışmaları, mühendislik ve mimarlık projelerine yönelik oluşturulan CAD veri kümelerine dayanır. Bu veri kümelerini Coğrafi Bilgi Sistemleri ile bütünleştirmek, tasarım süreçlerini etkin bir biçimde yönetmenizi ve CAD verileri üzerinde analiz yapmanızı sağlayacaktır.

CAD verileri CBS çalışmaları için büyük bir veri kaynağıdır.

  • Kadastro
  • İnşaat mühendisliği
  • Mimarlık
  • Peyzaj Mimarlığı
  • Şehir ve Bölge Planlama

gibi birçok farklı alan kapsamında üretilen veriler ArcGIS Desktop üzerinde;

  • CAD verisinde bulunan nokta katmanlarınıza farklı semboller uygulamak.
  • Tampon bölge belirleme ve yakınlık araçlarını CAD verisi üzerinde kullanmak.
  • Ağ analizleri oluşturmak.
  • Sürekli yüzeyler oluşturmak.

gibi çalışmalar oluşturabilmektedir.

CAD verisi Formatı

AutoCAD ve MicroStation, dosya tabanlı vektör formatı kullanır. Her iki format da 2 boyutlu ve 3 boyutlu öznitelik bilgilerini barındırmaktadır.

Autodesk AutoCAD DWG / DXF;
DWG formatı, CAD verilerini oluşturmak ve paylaşmak için kullanılan en yaygın formattır. DXF formatı, diğer yazılım uygulamalarıyla birlikte çalışabilirliği sağlamak için  Autodesk firması tarafından geliştirilmiş bir değişim formatıdır.

DGN formatı, AutoCAD formatları kadar yaygın değildir, ancak CAD verilerini kullanan büyük mühendislik projeleri için kritik bir format olmaya devam etmektedir. DGN formatının kendisine has özelliği ise , dosyanın içeriğine göre standart olmayan dosya uzantıları ile kaydedebilirsiniz. Örneğin, parsel bilgisi içeren çizimleri tanımlamak için bir DGN dosyasını .par uzantılı olarak kaydedebilirsiniz.

CAD Feature Datasets (CAD Verisetleri)

ArcGIS Desktop yazılımlarında, AutoCAD veya MicroStation CAD dosyasını içe aktardığınızda, çizimleriniz kataloğa aktarılır. Veride yer alan geometri, öznitelik değerleri ve meta veriler gibi destekleyici bilgiler ile birlikte ArcGIS’deki benzer veri yapılarıyla katmanlandırılır.

Mekansal Referans Tanımlama

CAD verleri için mekansal referansı aşağıdaki iki yolla tanımlayabilirsiniz:

  1. CAD Feature Dataseti’nin Properties kutucuğunu kullanarak;

Her CAD verisi, bir sanal özellik tablosu barındırmaktadır ve CAD çiziminde bulunan özelliklerin salt okunur bir tablosudur. Bilgiler geometri, katman bilgisi, belge meta verileri ve kullanıcı tarafından oluşturulan sınıflar için özellik değerlerini içerir. CAD veriniz üzerinde Properties kutucuğuna tıklayarak mekansal referans tanımlayabilirsiniz.

2.Define Projection Geoprocessing Tool’unu kullanarak;

Georeferencing, orijinal kaynak verilerini fiilen değiştirmeden CAD çiziminizi mekansal olarak referanslama işlemidir. ArcGIS for Desktop’da bu işlem , CAD çizimindeki bilinen noktaları kontrollü olarak koordine ederek gerçekleştirilir.

CAD veri kümesini referanslamak için en iyi yöntem Georeferencing araç çubuğunu kullanmaktır. Araç çubuğu, veri kümesini yerleştirmenize yardımcı olacak etkileşimli araçlar ve kontrol noktalarının belirli coğrafi koordinatlar ile kaydedilmesi için hassas araçlar içerir.

CAD Verilerinde Belirli Özelliklere Sahip Katmanları Görüntüleme

ArcGIS Desktop’ta CAD katmanları, kaynak CAD çiziminde bulunan toplam geometrileridir. Bunların bütünleştirilmesi genellikle, geometrilerin belirli bir çizim katmanı, belirli bir renk, çizgi tipi veya diğer özelliklerine göre daraltılması için bir tanım sorgusuyla ek filtreleme gerektirir.

Bir çalışma sınırı içerisinde bulunan her özellik katmanı için “Layer Properties” iletişim kutusunda bir sorgu tanımlayabilirsiniz.Sorguları kullanmak, analiz gerçekleştirebilecek veya CAD verilerini bir coğrafi veritabanına yükleyebilecek diğer kişiler için öngörülebilir sonuçların elde edilmesine yardımcı olabilir.

CAD verilerinde Semboloji

CAD verilerini içeri aktardığınızda, özellikler CAD çiziminin orijinal sembolojisine olabildiğince yakın olacak şekilde çizilir. Varsayılan CAD oluşturucu, CAD özelliklerini, çizgi tipi, renk ve çizgi kalınlığı gibi özelliklerini birleştiren Unique (benzersiz) değerlerle çizer. Table of Contents (TOC) kutusunda bulunan  iletişim kısmındaki “Semboloji” sekmesini, aynı veritabanı ve coğrafi veri özelliği sınıfları için kullanılabilir olan birçok yöntem kullanarak değiştirebilirsiniz.

Semboloji belirleme yönteminin ArcMap üzerinde gösterimi

CAD Verisini GDB İçerisine Yükleme

CAD verilerini bir coğrafi veritabanına yüklemek için çeşitli Geoprocessing araçları ve veri yükleyicileri arasından seçim yapabilirsiniz. Bunların çoğu şekil dosyaları (Shapefile) ve coğrafi veritabanlarında saklanan yerel ArcGIS özellik verileriyle kullanabileceğiniz araçlardır. Farklı senaryolar farklı araçlar ve stratejiler gerektirse de, CAD verilerini yüklemek için iş akışları ortak bir ETL (Extract-Transform-Load) yani Çıkart- Dönüştür- Yükle modelini takip eder.

Cad To Geodatabase aracının ArcGIS Pro üzerinde gösterimi

Feature’ları bir CAD verisi olarak dışa aktarma

Birçok kuruluş için, CAD tasarım projeleri, CBS’den elde edilen temel verilerle başlar. Export  To CAD  aracını kullanarak, öznitelik bilgileri ve şekil dosyalarını AutoCAD ve MicroStation formatlarına aktarabilirsiniz. Export to CAD tool’unu, varsayılan parametrelerle çalıştırabilir veya çıktıyı belirli CAD standartlarına uygun olarak dışarı aktarabilirsiniz.

Export To Cad aracının Arcmap üzerinde gösterimi

Export To Cad aracının ArcGIS Pro üzerinde gösterimi

ArcGIS –  CAD Desteğine genel olarak baktığımızda CAD verilerinizi Future Class katmanına dönüştürerek verileriniz üzerinde analizler yapabilmemize olanak sağlamaktadır. Future Class , Shape ve Layer verilerimizi de CAD formatında dışarı aktarabilmekteyiz.

ArcGIS Pro Kullanıcı Arayüzü İle İlgili Bilgiler

ArcGIS Pro kullanmak için, 64-bit işlemcili bir sistemde çalışma, hızlı haritalama veya çeşitli şablonlarla ve haritalarla bir arada çalışma ya da  3 boyutlu Coğrafi Bilgi Sistemleri ile bir çıktı yaratma gibi sebepleriniz olabilir. Dahası ArcGIS Pro’yu tercih etme sebebiniz ArcGIS Online ve ArcGIS Enterprise ile daha entegre çalışabilen üst düzey bir uygulama olması da olabilir.

Sebebiniz ne olursa olsun, ArcGIS Pro yazılımını ilk açtığınızda farklı bir arayüzle karşı karşıya kalacaksınız. Bu arayüz daha çok içeriğe bağlı kullanıcı deneyimine sahip olan şerit tabanlı bir arayüzdür. ArcGIS Pro arayüzü, ArcGIS Desktop yazılımlarından kullanıcıların daha aşina olduğu ArcMap arayüzüne çok benzememektedir. ArcGIS Pro, ArcMap yazılımından farklı olarak şerit şeklinde bir arayüze sahiptir. Bu tip bir arayüz ile belki daha önce metin düzenleme, çalışma tablosu veya e-posta uygulamalarında deneyimlemiş olabilirsiniz ancak Coğrafi Bilgi Sistemleri ile ilgili bir programda ilk kez karşılaşmaktasınız.

ArcGIS Pro Şerit Arayüzü

Şerit biçiminde tasarlanmış bu arayüz, ArcGIS Pro ile çalışırken kullanacağınız temel arayüzdür. Yüzlerce temel CBS komutları ve araçları, aktif olan herhangi bir görünümle ilişkili olarak içeriğe uygun şekilde şerit sekmelerinin altında yer almaktadır.

Bir haritayı incelerken şerit üzerinde şu sekmeleri görüntüleyebilirsiniz:

  • Gezinme, veri ekleme ve detay/detayların seçimi (Map sekmesi)
  • Mekansal analizler gerçekleştirilmesi için (Analysis sekmesi)
  • Haritanızda düzenleme ve haritanıza yeni detaylar ekleyebilmek için (Edit sekmesi)
  • Haritanın kendisini veya haritada yer alan bir katmanı paketleme veya yayınlamak için (Share sekmesi)
  • Ve daha fazlası bu şerit arayüz içerisinde yer almaktadır.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Şerit Arayüzü-Map Sekmesi

ArcMap Araç Çubukları

ArcMap yazılımının arayüzünü incelediğimizde ise ArcGIS Pro ile ciddi bir farklılığa sahip olduğunu görebiliriz. ArcMap’ in araçları ve komutları aşağıda da açıklandığı gibi birçok araç çubuğu içerisinde yer almaktadır.

  • Standart araç çubuğu, Open (Aç), Save (Kaydet), Cut (Kes), Copy (Kopyala) and Paste (Yapıştır), Undo (Geri Al), Redo (İleri Al), Add Data (Veri Ekle), Editor (Düzenleyici) vb. gibi çok kapsamlı komutları içerir.
  • Tools araç çubuğu ise Zoom In (Yakınlaş), Zoom Out (Uzaklaş), Pan (Kaydırma Aracı), Full Extent (Tüm alan), Select Features (Detayları Seç), Clear Selection (Seçimi Temizle), Identify (Tanımla), Measure (Ölç) ve Find (Bul) gibi araçları içerir.
  • Bunlara ek olarak da, her CBS komutu ya da aracı için yaklaşık 40 araç çubuğu daha içermektedir.

Image and video hosting by TinyPic

ArcMap İçerisindeki Standart Araç Çubuğu

ArcGIS Pro’yu çalışmalarında kullanmak amacıyla veya sadece ne olduğunu merak edip keşfetme amacıyla indiren birçok Esri kullanıcısı mevcuttur. Aslında bu öğrenme durumu kademeli olarak kolaylaşmaktadır. İlk aşamada bir komutu veya aracı nerede bulacağınızı bilmemeniz çok normaldir ama bu durum zamanla hızlı bir öğrenmeye dönüşmektedir. Birkaç gün üst üste kullandığınızda alışmaya başlarsınız , yine de şerit sekmeleri içerisinde daha az kullanılan bir butonu bulmak için de zaman harcamanız gerekebilir. Sonuçta, birkaç hafta sonra şerit arayüzüne alışmış hale gelir ve ihtiyacınız olan tüm komutları/araçları el alışkanlığıyla bulur halde olursunuz.

Her ne kadar deneyimli bir ArcGIS Pro kullanıcısı olsanız da, en sık kullandığınız komutları elverişli bir yerde bulunmasını isteyebilirsiniz. Bunun için aşağıdaki adımları uygulayabilirsiniz:

  1. Project>Options>Customize the Ribbon panelini açınız. İstediğiniz herhangi bir komutu veya aracı taşıyarak şerit üzerinde istediğiniz bir yerde konumlandırabilirsiniz. Yeni şerit sekmeleri ve grupları yaratabilir veya var olan komut ve grupları yeniden adlandırabilirsiniz.
  2. Şerit üzerinde yer alan herhangi bir komut veya aracı Quick Access Toolbar (Hızlı Erişim Araç Çubuğu) içerisine ekleyebilirsiniz. Quick Access Toolbar (Hızlı Erişim Araç Çubuğu) varsayılan ayarlarında   New (Yeni) proje, Open (Aç) ve Save (Kaydet), Undo (Geri Al), Redo (İleri Al) gibi komutları içermektedir.

ArcGIS Pro için ArcMap Stilinde Araç Çubuğu Oluşturma

ArcGIS Pro içerisinde ArcMap benzeri bir araç çubuğu stili oluşturabilirsiniz. Bunu oluşturmak için ArcMap Standart Araç Çubuğunda yer alan ve eklemek istediğiniz  araçları/komutları, ArcGIS Pro üzerinde sağ tıklayarak “Add to Quick Access Toolbar (Hızlı Erişim Araç Çubuğuna Ekle)” dememiz yeterlidir. Böylece ArcMap’te kullanmaya alışkın olduğunuz araç çubuğunun bir benzerini oluşturabilirsiniz.

Image and video hosting by TinyPic
ArcGIS Pro Üzerinde ArcMap Benzeri Bir Araç Çubuğu Oluşturma İşlemi 

ArcMap standart araç çubukları ve özelleştirilmiş ArcGIS Pro Hızlı Erişim Araç Çubuğu arasında benzerlik olmasıyle birlikte, bu ikisi arasında bazı farklılıklar da mevcuttur.

ArcGIS Pro Projeleri

ArcGIS Pro proje tabanlı bir uygulamadır, yani ilk butonlar projeler için var olan  New (Yeni), Open (Aç), Save (Kaydet) butonlarıdır. ArcGIS Pro içerisinde ArcMap gibi harita dokumanlarıyla değil, proje bazlı çalışmalar yürütürsünüz.

Haritaları Yazdırma ve Dışarı Aktarma

ArcGIS Pro içerisinde Print Map (Haritayı Yazdır) komutuna ek olarak Export Map to a File (Haritayı Bir Dosya Olarak Dışa Aktar) komutu da bulunmaktadır. Bu dışa aktarma işlemini .pdf, .svg veya .jpd uzantılı dosyalar biçiminde, yüksek kalitede olacak şekilde gerçekleştirebilirsiniz.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro-Haritayı Farklı Bir Biçimiyle Dışa Aktarma

Sil İşlemi

Sil butonu, ArcGIS Pro’ nun en yeni sürümünde harita grafiği veya boş metin olmadığı için sadece haritada seçili detaylar üzerinde çalışır.

Harita Ölçeği

Map Scale (Harita Ölçeği) komutu, şerit üzerinde yer almadığı için Hızlı Erişim Araç Çubuğuna da eklenemez. Ancak Ölçek Kontrolü her zaman haritanın alt kısmında yer alan durum çubuğu üzerinden sağlanabilir.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Arayüzü-Haritaların Ölçek Değerini Görüntüleme

Düzenleme

ArcMap Standart araç çubuğunda Editor (Düzenleme) araç çubuğu için bir buton bulunmaktadır. Bu araç çubuğu Start Editing (Düzenlemeye Başla), Stop Editing (Düzenlemeyi Bitir) ve farklı birçok komutu içermektedir. ArcGIS Pro içerisinde ise talep üzerine başlayan bir düzenleme paneli yer almaktadır. Düzenleme işleminizi “Kaydet” dediğinizde veya “Sil” dediğinizde, düzenleme komutunuz kendiliğinden sonlanacaktır. ArcGIS Pro içerisinde düzenleme işlemleri için detaylı bilgiye http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/editing/overview-of-desktop-editing.htm bağlantısından erişebilirsiniz. ArcGIS Pro Hızlı Erişim Araç Çubuğu için buna en yakın özellik Create Features (Detaylar Oluştur) bölmesidir.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Düzenleme Bölmesi

Yakınlaşma (Zoom Butonu)

ArcGIS Pro içerisinde Zoom In (Yakınlaş) ya da Zoom Out (Uzaklaş) dikdörtgen araçları bulunmamaktadır. Navigation (Gezinme) ve yakınlaşma, Explore (Keşfet) aracını kullanırken fare veya klavye kısayollarını kullanarak veya ekrandaki yeni bir Navigator (Gezinme) panelini kullanarak gerçekleştirilebilir.

Öğeleri Seç Butonu (Select Elements)

Öğeleri Seç (Select Elements) aracı yalnızca şablon öğeleri için kullanılabilir, çünkü ArcGIS Pro’nun en son sürümünde grafik veya boş metin bulunmamaktadır.

Keşfet Aracı (Explore Tool)

ArcMap içerisindeki Identify (Tanımla), Hyperlink (Köprü) ve HTMLPopup ArcGIS Pro içerisinde Explore Tool (Keşfet Aracı) altında bir araya getirilmiştir.

Konum Bul (Locate)

Arama (Search) komutu, mekan adlarını veya adreslerini, yapılandırılan katmanlarınızdaki öznitelik veya enlem ve boylam değerlerini arayabileceğiniz Konum Bul (Locate) bölmesini açar. Bu özellik ArcMap içerisinde Find (Bul) ve Go To XY (enlem ve boylam değerlerine git) komutuyla benzerdir.

Ağ Analizi (Network Analysis)

ArcMap yazılımı içinde yer alan Find Routes (Güzergahları Bul) butonu veya paneli ArcGIS Pro içerisinde bulunmamaktadır. Bunun yerine Network Analysis ( Ağ Analizleri) butonu altında ağ analizi için çeşitli komutlar bulunmaktadır. Bu buton diğerlerinin yanı sıra rotalama ve hizmet alanlarını içerir.

Time Slider  (Zamansal Gösterim Aracı)

Time Slider ArcGIS Pro içerisinde, şerit kısmında bir buton olarak bulunmamaktadır. Bunun yerine, haritanızdaki bir katmanın zaman özelliklerini yapılandırarak etkinleştirebilirsiniz.

Haritaya Genel Bakış ve Çoklu Görüntüleme

ArcGIS Pro içerisinde Görüntüleme Penceresi Yaratma gibi bir komut bulunmamaktadır. Aynı harita katmanlarının ikinci görünümlerini elde edebilmek için birden çok harita görüntüsünü bağlayabilirsiniz. Bu işlemi nasıl gerçekleştireceğinize dair detaylı bilgiyi http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/mapping/navigation/link-multiple-views.htm bağlantısından edinebilirsiniz.

Araç Çubuğunun Konumu

ArcGIS Pro Hızlı Erişim Araç Çubuğu, yalnızca şerit bölmesinin üstünde veya altında yer alabilir. Bu iki seçenekten başka Hızlı Erişim Araç Çubuğunuzu farklı bir konuma taşımayamazsınız.

Yazının orjinali şu bağlantıda yer almaktadır : https://blogs.esri.com/esri/arcgis/2017/12/04/arcgis-pro-customization-an-arcmap-style-toolbar-for-arcgis-pro/

Yararlanılan Kaynaklar :

-http://pro.arcgis.com/en/pro-app/get-started/migrate-to-arcgis-pro.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/get-started/migrate-to-arcgis-pro.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/get-started/pro-quickstart-tutorials.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/editing/overview-of-desktop-editing.htm

http://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/mapping/navigation/map-scales-and-scale-properties.htm

 

 

 

 

 

 

 

ArcGIS Pro İpuçları : Tek Bir Satır Kod Kullanmadan ArcGIS Pro’nuzu Özelleştirin

 

ArcGIS Pro alışılmışın dışında bir kullanımla, sizler için çalışmaya hazır durumdadır. ArcGIS Pro üst düzey varsayılan ayarlarla, “en sık kullanılan” araçlarla ve tüm işlevselliğiyle parmaklarınızın ucundadır. Sizin de tahmin edeceğiniz üzere her ArcGIS Pro kullanıcısının ihtiyaçları bir diğerine göre farklılaşabilir. Her ne kadar Esri tam olarak ihtiyaçlarınızı tespit etmeye çalışsa da, varsayılan ayarlar her zaman sizin için tam olarak doğru olan ayarlamalar olmayabilir.

ArcGIS Pro ürününü özelleştirmek için bir çok farklı yöntem mevcuttur (özellikle ArcGIS Pro SDK ile), ancak eğer bir ürün geliştiricisi değilseniz aşağıda sizlere uygulamanızı isteğinize göre şekillendirebilmenin yollarından bahsedeceğiz.

Arayüz Üzerinde Pencereleri ve Bölmeleri Yeniden Düzenleyin

 

Taşımak,kaydırmak ve pencerelerin/bölmelerin boyutunu ayarlamak kullanıcı arayüzünü özelleştirmenin en kolay yoludur.

Farklı haritalar,görünümler ve bölmelerle çalışırken; belirli işlemler için ihtiyaç duyduğunuz bölmeleri açar ve kapatırsınız. Haritalar ve diğer görünümlere yer açmak için onları yeniden konumlandırabilir veya küçültebilirsiniz. Bir bölmenin veya görünümün başlık kısmından tutarak hedef noktaya kaydırarak taşıyabilirsiniz.

Catalog (Katalog) ve Contents(İçerik) panelleri en sık kullanacağınız panellerden birkaçıdır. Yanlışlıkla bunları kapalı duruma getirirseniz, üst şeritte yer alan View (Görünüm) sekmesinden tekrar aktif hale getirebilirsiniz. Ayrıca, Auto-Hide (Otomatik Gizle) butonundan panelleri göster ya da gizle diyerek bu ayarlamaları gerçekleştirebilirsiniz.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro Auto-Hide Butonu

Daha fazla alan kazanabilmek için, bölmeleri birbirinin üzerine yığabilirsiniz, dilediğinizde yığınlanmış bölmelerin altındaki bölme sekmesine tıklayarak aralarında geçiş yapabilirsiniz. Bir bölmeyi oluşturduğunuz bu yığından ayırmak için, alt kısımda yer alan bölme adından tutun, sürükleyip  istediğiniz yere bırakınız.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro ile Panellerinizi Üst Üste Getirerek Kendinize Alan Açın!

Hızlı Erişim Araç Çubuğuna Yeni Araçlar Ekleyin

Eğer çok sık kullandığınız araçlar varsa, Hızlı Erişim Araç Çubuğuna onları ekleyerek çalışma sürecinizi kolaylaştırabilirsiniz. Hızlı Erişim Araç Çubuğu, her zaman ArcGIS Pro arayüzünüzün üst kısmında yer alır ve varsayılan olarak bazı araçları içerir. Ancak ihtiyaçlarınıza göre bu araç çubuğuna yeni araçlar ekleyebilirsiniz.

Image and video hosting by TinyPic

Hızlı Erişim Araç Çubuğuna Yeni Bir Araç Ekleme İşlemi

Temanızı Değiştirin

Çalışma ortamınızda yeterli ışık bulunmuyorsa veya saatlerce bilgisayar başında vakit geçirmek zorundaysanız, gözleriniz için daha az yorucu bir program kullanmayı isteyebilirsiniz.

Koyu temaya geçiş yapmak gözlerinizin daha az acımasını sağlayabilir. ArcGIS Pro program arayüzünüzde Project>Options paneline geliniz ve General (Genel) sekmesine tıklayınız. Personalize (Kişiselleştir) içerisinde Theme to Dark seçeneğini işaretleyiniz ve ArcGIS Pro’yu tekrar açıp ve kapatınız.

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro’nuzu Açık veya Koyu Renk Tema İle Kullanım

Üst Şeritte Yer Alan Araçları Özelleştirin

Bir satır kod bile bilmeden üst şerite istediğiniz aracı ekleyip kaldırabilirsiniz. Bu işlemi Options paneli üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

Project>Options paneline geliniz  ve Customize the Ribbon (Şeridi Özelleştir) sekmesine tıklayınız. Sol kısımda, tüm araçların listesi yer almaktadır; sağ kısımda ise mevcut durumda uygulama içerisinde bulunan sekmeler ve araçlar bulunmaktadır

Image and video hosting by TinyPic

ArcGIS Pro-Üst Şerite Yeni Araçlar Ekleme

Üst şeridinize yeni bir araç eklemek için, eklemek istediğiniz aracı seçip Add (Ekle) butonuna tıklayınız. Aynı şekilde kaldırmak istediğiniz aracı da sağ panelden seçerek Remove (Kaldır) butonuna tıklayınız.

Üst Şeritte Yeni Sekmeler ve Gruplar Oluşturun

Araçları özelleştirebildiğiniz Options (Seçenekler) içerisinde yer alan aynı sekme üzerinden, yeni sekmeler ve gruplar yaratabilir onların içerisinde araç ekleyebilirsiniz.

Yazının orjinali şu bağlantıda yer almaktadır : https://blogs.esri.com/esri/arcgis/2017/12/01/arcgis-pro-tips-customize-without-a-line-of-code/

Yararlanılan Kaynaklar :