ArcGIS Pro’nun Etiketleme Yetenekleri

ArcGIS Pro’nun hayatımıza girişiyle sık kullandığımız özellikleri ve gündelik CBS işlemlerimizi hem daha kolay hem daha hızlı yapar hale geldik. En sık kullandığımız özelliklerden biri olan Labeling yani etiketleme, ArcGIS Pro’yla birlikte yeni yetenekler eklenen ve uygulaması kolaylaşan bu özelliklerden biri oldu.

Pro’nun ribbon (şerit) ara yüzüyle birlikte etiketleme özellikleri artık hemen elinizin altına, gözünüzün önüne gelerek ortaya çıktı. Artık bir dizi pencere açarak, sekmeler arasında dolaşarak, etiketleme seçeneklerine ulaşmak yerine bu çok daha kolaylaştırılmış ara yüz sayesinde ArcGIS Pro etiketleriniz için stil, yerleşim ve görüntüleme ölçek aralığı gibi ayarlara hızlıca ulaşmanızı ve bütün etiketleme özelliklerini kolayca değiştirebilmenizi sağlıyor.

Resim 1: Etiketleme için tüm temel araçlar ve kontrollere doğrudan Labeling sekmesindeki şeritten ulaşılabilir.

Etiketler, haritanızın detaylarının özniteliklerine göre otomatik olarak yerleştirilmiş metin parçalarıdır. Grafik metinler ve Annotation dediğimiz detaylar da haritaya yerleştirebileceğiniz diğer metin türleridir. Bununla birlikte, etiketler, bir haritaya özgü detaylar için açıklayıcı metin eklemenin en hızlı ve kolay yoludur.

Etiketlerinize hızla stil verin

ArcGIS Pro şerit menüsündeki Labeling yani etiketleme sekmesi, etiket stilleri için en yaygın kullanılan araçlara doğrudan erişim sağlar. Contents bölmesinden bir katmanı seçtiğinizde ekranın üst tarafındaki Labeling sekmesi etkinleşir. Buradan etiketleri açabilir, kapatabilir ya da etiketleme yapmak için öznitelik tablonuzda olan bir sütunu seçebilirsiniz. Etiketlerin yazı tipi, boyutu, rengi ve ağırlığını da değiştirebilirsiniz. Yazı tipi açılır menüsü, mevcutta olan her yazı tipinin bir örneğini göstererek kolayca seçim yapmanızı sağlar.

Visibility Range

Etiketlerin görülebileceği ölçek aralığını Visibility Range (Görünürlük Aralığı) bölümünden seçebilirsiniz.

Siz Labeling sekmesi altındaki parametreler arasında geçişler yaparken, ArcGIS Pro bu değişiklikleri anında ekranda günceller. Eğer tercihlerinizi yaparken etiketlerin haritanız üzerinde anında görüntülenmesini istemiyorsanız Pause yani duraklat butonunu kullanabilirsiniz.

Resim 3 Pause ile değişiklerin haritanıza anında uygulanmasını duraklatabilirsiniz.
Pause’un hemen altındaki View Unplaced butonuyla haritanızda yerleştirilmemiş etiketleri de görünür hale getirebilirsiniz.

ArcGIS Pro, varsayılan olarak gelişmiş etiket yerleştirme yetenekleri olan Maplex Etiketleme Motorunu kullanır. Ancak, isterseniz standart etiketleme motorunu da kullanabilirsiniz. Bunu yapmak için More açılır menüsünün altından Use Maplex Label Engine satırının onayını kaldırmanız yeterlidir.

Maplex Engine

Label Class bölümüyle birlikte etiketler üzerinde daha fazla kontrol

Labeling sekmesinde bulunan araçlar, etiketleme yaparken ihtiyacınız olan her şeyi karşılayabildiği gibi bu araçları konumlandırma sorunları veya çakışmaların olup olmadığını, varsa nerede olduğunu belirlemek için de kullanabilirsiniz.

Label Class Bölümü

Örneğin çok karmaşık bir haritada çalışıyorsanız Label Class’lar(Etiket Sınıfları) etiketlerinizdeki çakışmaları çözmenize ve etiketler arası sistematik bir hiyerarşi oluşturmanıza yardımcı olur.

Label class sayesinde bir etiket grubunu sınıflandırarak etiketlemeyi belirlediğiniz detaylar için sınırlandırabilir ya da etiketleri, sembolleri, ölçek aralığını, etiket özelliklerini ve yerleştirme özelliklerini belirli öznitelik sütunlarına göre belirleyebilirsiniz. Örneğin Label Class kullanarak 100000 kişiden fazla nüfusa sahip şehirlerin sorgusunu yapıp sadece bu kritere uyan şehirler için seçtiğiniz yazı karakteri, boyutu ve rengi ile etiketleme yaptırabilirsiniz. Bu sayede sorgunuza uymayan diğer şehirler daha farklı etiket stilinde görünerek birbirlerinden ayrılacaktır.

Label Class Sütunu

Labeling sekmesindeki Text Symbol (Metin Sembolü) veya Label Placement (Etiket Yerleşimi) bölümlerini genişleterek veya SQL ve Expression butonlarına tıklayarak Label Class bölmesine ulaşabilirsiniz. Bölmenin üç bölümü vardır: Class (Sınıf), Symbol (Sembol) ve Position (Konum).

Class (Sınıf) Bölmesi

Class (Sınıf) bölümünde, bir SQL sorgusuyla ya da Python, VBScript veya JScript kullanarak bir ifade oluşturup görüntülenecek öznitelikleri belirleyebilirsiniz, böylece iki öznitelik sütunundan gelen bilgileri etikette birleştirebilir veya istediğiniz metinleri ekleyerek etiketler oluşturabilirsiniz.

Symbol (Sembol) Bölmesi

Symbol (Sembol) bölümünün altında, General (Genel) simgesinin altında yazı tipi, boyutu ve stili gibi seçenekler yanında hizalama, ofset, döndürme ayarları da bulunur. Metin için çerçeve ve gölgeleme gibi ek seçenekler de vardır.

Formatting (Biçimlendirme) simgesine tıkladığınızdaysa sözcük aralıkları ve harf boşlukları üzerinde değişiklik yapabileceğiniz ayarlara ulaşırsınız.

Position (Konum) Bölmesi

Bu bölümdeki seçenekler, Maplex Etiketleme Motoru tarafından sağlanan etiket yerleşiminin ince ayarlarını yapmanızı sağlar. Fitting Strategy (Sığdırma Stratejisi) simgesine tıkladığınızda, etiketlerin yerleşimlerine göre nasıl istifleneceği, yazı tipi boyutunu nereye kadar küçülterek yerleştirebileceği, etiketin sığmadığı yerlerde kısaltmalar ayarlamak ve anahtar numaraları belirlemek ve bunlarla ilgili tercihleri ​​uygulamak için kullanılan stratejiyi belirleyebilirsiniz.

Yinelenen ya da haritaya sığmadığı için yerleştirilmemiş etiketlerin gösterimi, tamponların ayarlanması, detay ağırlıklarının uygulanması ve arka plan etiketlerinin yerleştirilmesi ayarlarını yapabilmek için ise Conflict Resolution (Çakışma Çözümü) simgesi altındaki seçenekleri kullanabilirsiniz.

Ve dahası için;

Şerit menünün Map (Harita) bölümüne gidip More (Daha) açılır menüsüne tıkladığınızda ise etiket öncelikleri ve ağırlıkları ile ilgili ek ayarlara ulaşabilir ve Abbreviaton Dictionaries (Kısaltma Sözlükleri) seçeneğiyle kısaltma sözlüklerinize ulaşabilirsiniz.

Bu blog yazısı ArcGIS Pro’daki oldukça yetenekli ve kapsamlı etiketleme kontrollerine genel bir bakıştır, çok detaylı tipografi ve tasarıma sahip haritalar üretmek için gelecek blog yazılarımızı takip ederek üst düzey yetenekler hakkında daha detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

 

 

ARCGIS PLATFORMUNUN ELEKTRİK DAĞITIM SÜREÇLERİNE KATKILARI

Esri & Autodesk Birlikteliğinin Elektrik Dağıtım Süreçlerine Katkıları
Esri ve Autodesk arasındaki iş birliği, CBS, CAD ve BIM’i inşaat ve altyapı projelerinin merkezine yerleştirerek, daha akıllı kararlar, optimize edilmiş tasarımlar, hızlandırılmış proje onayları, daha düşük maliyetler, daha akıllı şehirler ve esnek altyapılar yaratmaktadır. ArcGIS Platformuna entegre edilen bir AutoCAD (2D) ya da Revit (3D) verisi, artık CBS verisi olarak değerlendirilebilir olacağından ArcGIS platformunun tüm yetenekleri (paylaşım, analiz araçları, raporlama, saha operasyonlarına entegre etme gibi) bu veriler üzerinde uygulanabilir olacaktır.
Bu süreç iyileştirmeleri genel olarak ele alındığında Elektrik Dağıtımı yapan firmalar içinde geçerlidir. Ancak biraz daha detaylandırmak gerekirse:
               • Sistem Planlama Süreci
               • Elektrik Dağıtım Projelendirilme Süreci
               • İnşa Etme Süreci
               • Bakım Süreci
               • Kesinti Yönetimi Süreçleri
               • Çevresel Faktörlerin Yönetim Süreçleri
               • Maliyet Yönetimi Süreçleri
               • Sosyal Medya Hesaplarına Erişim Sağlanarak Şikayet Bildirimi Toplama Süreçleri
Yukarıda belirtilmiş Süreçler elektrik dağıtımı yapan şirketlerin önemli süreçlerinden bazılarıdır. Ve bu iş akışlarını en verimli şekilde düzenlemek ve yapılandırmak için ArcGIS platformuna, firmanın hali hazırda bulunan CAD tabanlı çizim programlarını entegre etmesi sürecin birinci basamağı olarak nitelendirilebilir. Bu akış süreçlerini tek tek ele alarak örneklerle daha açık hale getirmek gerekirse:
1. Sistem Planlama Süreci
Gelişen teknoloji ve artan nüfusa paralel olarak Türkiye’deki elektrik tüketimi hızla artmaktadır. Verilere göre son on yılda elektrik tüketimi iki katına çıkmıştır [1] ve önümüzdeki dönemde bu trendin devam etmesi beklenmektedir [2]. Artan talebe yeterli arz sağlamak ve dağıtımde sorun yaşamamak adına elektrik şebekelerinin güvenli ve aynı zamanda ekonomik bir şekilde planlanması gerekmektedir. Bu da ekonomi ve işlev açısından en verimli sonucu verecek olan planlamayı yapabilecek görsel ara yüzlü programlara ihtiyacı ortaya çıkarmıştır.
Projenin kriterlerini oluşturan veriler ile oluşturulacak katmanlarla ArcGIS Platformunun sağladığı çeşitli araç, uygulama ve yazılımları kullanılarak bu kriterleri önceliklendirerek ve puanlayarak elektrik şebekelerinin planlaması iyileştirilebilir. Örnek vermek gerekirse;
– Türkiye 2018 Yılı Sistem Bara Gerilimleri
– Türkiye 2018 Yılı Trafo Yüklenmeleri
– Bölgesel Üretim Tüketim Verileri
Yukarıdaki gibi konum bazlı kriterler Elektrik Dağıtım Projesi (CAD tabanlı bir çizim olabilir) de göz önünde bulundurularak haritada analiz edilip şebeke planlaması konusunda karar destek mekanizması oluşturulabilmektedir.
Aşağıdaki görselde bu senaryoya benzer şekilde projenin ilgi alanlarına göre kriterler belirlenmiş ve bu kriterlerin önderliğinde ArcGIS platformu ile yapılmış bir planlama örneği sunmaktadır. [3]


Harita ve yük akışı verilerinin bir arada kullanılmasıyla bölge bazlı kararlar alma, sistem planlamasını maksimum seviyede yeniden yapılandırma, eğer sistemde var ise aksaklıkların giderilmesini sağlayarak tüm kurumda yetkisi olan kişilerin planlama sürecinin takibini kolaylaştırma, farklı ara yüzlerle uzmanlara, yöneticilere ya da denetleyicilere uygulamalar oluşturabilme gibi birçok katkıyı kurum ArcGIS platformu ile sağlamış olacaktır.
2. Elektrik Dağıtım Projelendirme Süreci
Bu süreç ise elektrik dağıtımı yapan firmaların Autodesk ve Esri iş birliğinden en çok fayda sağlayacağı süreçlerden biri olarak nitelendirebilir. Kuruluşun ya da herhangi bir yan yüklenicinin oluşturmuş olduğu CAD tabanlı elektrik dağıtım hatları projesi ArcGIS platformuna entegre edilerek hem çizimin kuruluş içerisinde yetkili kişilerce erişimin kolaylaştıracak olması, hem de çizimi yapılmış her bir hattın, izolatörün, direğin ve diğer projeyi oluşturan bileşenlerin birer CBS detayı olarak tanımlanmasıyla haritada gerçek koordinatlarına konumlandırılması, ve her bir detayın kendine ait tablosal verileriyle (örneğin, iletken salınım
açısı, izolatör sapma açısı, direğe etki edecek maks. dış yükler vb) birlikte projelendirilebilecek olması sağlanmış olacaktır.
Aşağıdaki görselde, elektrik dağıtım hattı projesinin küçük bir parsele giydirilmesiyle tüketicilerin her bir hanenin yaklaşık olarak ne kadar elektrik tükettiği ve buna karşılık trafonun kapasitesini gösteren bir tematik harita oluşturulmuştur. Bu çalışma sırasında tüketim eğilimini tahmin etmek için diğer analizlerden de yararlanılmıştır. Eşit olmayan dağıtım / yük dağıtımı, Uygunsuz denetim ve bakım nedeniyle ekipmanların kötü durumda olması, Doğal olaylar nedeniyle sık sık artan güç dalgalanması gibi birçok faktör bu haritadan izlenebilmektedir. [4]


Bu örnek ve benzeri birçok karar alma sürecinde CAD çizimlerini ArcGIS platformuna entegre edip sayısız analiz ve modellemeler gerçekleştirilebilmektedir.
3. İnşa Etme Süreci
Yeni tesislerin inşasında da CAD, BIM ve ArcGIS platformu birlikteliği önemli rol oynamaktadır. Günümüzde mühendisler çizimi genellikle CAD platformlarında modellemektedir. Ancak modellemeden sonraki süreçler saha elemanına iş atamaları, bazı sensörlerden gelen verilerin modellenen projeler üzerinde konumlanması, projesi yapılmış bir binanın iç mekânında rotalama (örneğin trafo), inşaat sürecinde olan mekanların bir haritada koordinatlanması gibi yetenekler için çatı bir platforma gerek duyulmaktadır. Bu yetenekleri ve daha fazlasını projeye kazandırmak adına ArcGIS platformundan yararlanılabilmektedir.
Aşağıdaki görsellerde görüleceğe üzere AutoCAD, Revit gibi programlarda oluşturulan 2 boyutlu ve 3 boyutlu çizimleri ArcGIS Pro ile aynı ara yüzde görüntüleyebilir ve bu çizimlerde rota oluşturma, haritada gerçek koordinatlarına konumlandırarak yer seçimleri ya da çevre analizleri ya da inşa sürecinde saha personelinin en verimli şekilde kullanabilmesi için veri hazırlama ve yönetme gibi birçok adımda CBS yeteneklerinden faydalanılabilmektedir.


Görselde de görüldüğü gibi 2 boyutlu .dwg uzantılı bir veri ArcGIS Pro’da koordinatlarında konumlandırılarak görüntülenebilmekte, tabular verileri de görüntülenerek işlenebilmektedir.

Yukarıdaki görselde yer alan 3 boyutlu görüntüleme ise Indoor CAD to GIS aracı ile 2 boyutlu dwg uzantılı veri kullanılarak binanın her bir katının CBS verisi olarak 3 boyutlu modellenmesi sağlanmaktadır. Bu modelleme sayesinde rotalama araçları ile bina içindeki nesnelere ya da odalara yönlendirmeler yapılabilmektedir. Örneğin, bir trafo merkezi içerisindeki her bir nesneye (giriş, çıkış terminalleri gibi) saha personelini yönlendirmek için bu yeteneklerden faydalanılabilir.

Son olarak yukarıdaki görselleştirme ile de 3 boyutlu Revit gibi BIM yazılımları ile üretilmiş verilerin CBS ortamına entegre edilmesiyle harita konumlandırarak modellemeyi bu ortam da yönetebilme ve analizler yapabilme yeteneği katmaktadır.
Ya da elektrik direklerinin 3 boyutlu modellenmesiyle çevre faktörlerine göre analizler gerçekleştirerek (iklim koşulları, hava limanlarına mesafeler, direk aralıklarının engellere göre modellenmesi gibi) proje ile ilgili karar destek mekanizmasını sağlamlaştıracak yetenekler kazanılabilir.
Bunlara ek olarak inşaat için belirli mevzuatlar varsa bunu CBS verisine çevrilen çizim projeleri üzerinde bu mevzuatlara uygunluk kontrollerini otomatikleştirebilirsiniz.
4. Bakım Süreci
Projelendirme aşamasında dwg formatındaki verileri ArcGIS Platformuna entegre ettikten sonra bu verileri kuruluş portalında paylaşarak saha operasyonlarını ofisten yöneterek dinamik veri alışverişi ile ofisten de yönetilebilecek ara yüzler bakım sürecinde kullanılabilmektir.
Trafo içinde bakım ya da onarım yapılması gereken bileşenlere saha personelini yönlendirebilir, iş atayabilir, her bir detayın tabular verisinde yetkilere bağlı olarak değişiklikler yapması çevirim içi ya da çevirim dışıyken sağlanabilir (jeneratörün son bakım tarihi, arıza sebebi vb.) ve çevirim içi olunduğunda bu değişiklikler ya da yeni girilen verilerin doğrudan veri tabanına işlenmesi sağlanarak ofisten saha operasyonlarının ofisten yönetilmesine olanak tanınarak sürecin en kısa sürede ve en verimli şekilde sürdürülmesi sağlanabilir.

İş ataması uygulamasını ofisten personelinizi bakım yapılacak ilgili trafo bileşenine yönlendirirken, saha personeliniz de bu iş atamasına doğrudan kendi akıllı telefonundan ya da tabletinden gerekli talimatları alarak operasyon sürecini başlatmış olacaktır.


5. Kesinti Yönetimi Süreçleri
Türkiye’nin elektrik dağıtım sisteminde, kesinti yerlerinin harita üzerinde (gerek sensörlerden gelen veriler gerek müşteriden gelen şikayetler gerekse saha personelinin bilgilendirmesi ile) hızlı bir şekilde tespit edilmesi, izole edilmesi ve onarılması ile müşterilerin kesintilerden minimum düzeyde etkilenmesini sağlayacak bir sistem ArcGIS platformu ile oluşturulabilir. Projenin kurumsal paylaşımlı bir yapıya sahip olması, müşteri hizmetleri ve ilişki yönetimi ile varlık yönetimi ve haritalama gibi süreçler kesinti yönetiminin önemli iş akışları olup platformun sağladığı yapılandırılabilir uygulamalarla maksimum seviyede fayda sağlanabilir.
Gerçek zamanlı verilerle kesinti süresi en aza indirilebileceği gibi, geçmiş zamanda kesintiler bölgesel olarak değerlendirilip bu bölgelerdeki kesinti sebepleri ayrıca değerlendirilip daha farklı önlemler alınabilir. (Belli periyodlarda aynı bölgede kesinti olduğu gözlemlendiği takdirde çevresel faktörler göz önünde bulunularak hattın yeniden planlanması gibi)
Aşağıdaki görselde New Jersey’s Public Service Electric & Gas (PSE&G) şirketinin ArcGIS Platformunun sağlamış olduğu Circuit Chooser aracı ile iletken, ULS ve belirli bir devre ile ilişkili cihazları görüntüleyerek kesintinin o bölgeyi nasıl etkileyeceği konusunda nasıl bir yol izledikleri yer almaktadır. [5]


6. Çevresel Faktörlerin Yönetim Süreci
Bu bölümde de globalde örneği olan bir çalışma üzerinden çevresel faktörlerin yönetiminde platformun nasıl bir rol oynadığı ele alınmaktadır. Spoon River Electric firması, elektrik hatlarının çevresel faktörlerle (bitkilerin hatlara zarar vermesi gibi) zarar gördüğü bölgeleri belirlemek ve bu konumda önlemler almak için ArcGIS Platformunu süreçlerine entegre etmiştir. [6]


Şirket bu süreçlerini daha önce şu aşamalarla yürütmekteydi;
o GPS noktalarını toplama,
o El yazısıyla manuel olarak alınmış notları bu planlamaya girme,
o Saha personeli için haritalar yazdırma,
o Gerekli görüntülerin sahada toplanarak daha sonra ofiste işlenerek coğrafi veri tabanına yazdırma,
o Autocad ile projelendirilmiş dağıtım hatlarında yaşanan zararın takibi için gözle kontrol edilerek Navigasyon sağlanması.
Bu aşamaları teknolojiden tam olarak faydalanamayarak yürüten firma ArcGIS Platformunu kullanmaya başlayarak süreçlerini aşağıdaki şekilde akıllandırarak hem daha verimli hale getirmiş hem de iş akışı süreçlerini hızlandırmıştır:
o GPS noktalarını sahadan, platforma entegre şekilde yapılandırılmış kullanıma hazır uygulamalarla toplanması,
o Bu uygulama üzerinden gerekli notların alınmasıyla doğrudan veri tabanına yazdırılan bu notlarla ofiste çalışan personelin bu bilgileri dinamik ve gerçek zamanlı ulaşması ve nota ilişkin iş süreçlerini değerlendirmesi,
o Saha personelinin akıllı telefonundan ya da tabletinden yetkisi dahilindeki bilgilerle birlikte saha hattı haritalarına ulaşabilmesi,
o Sahada çekilen koordinatlı fotoğrafların ilgili detaya eklenerek veri tabanına işlenmesi,
o Autocad projelerinin platforma entegre edilmesiyle projede yer alan nesnelerin CBS detayı olarak değerlendirilmesiyle doğrudan bu katman üzerinde Navigasyon hizmeti verilmesi.
7. Maliyet Yönetimi Süreçleri
Bir harita üzerinde elektrik hattı, ya da trafo nesneleri maliyetlerini daha doğru bir şekilde görselleştirerek, toplam proje kaynakları konum analitiği kullanarak optimize edilebilir. Malzeme, işçilik ve ekipmanın fiyatlandırılması, emek gerektiren bir iştir; Maliyet Haritası bunu verimli bir entegre ile en iyi uygulamalardan biri haline getirmektedir. [7]
Kullanıcıların bir harita üzerinde varlıkları ve maliyetleri hesaplamasını sağlayarak, özel etkinlikler ve inşa edilebilecek yeni varlıkları ya da yedek projeler için tahmini maliyetler ve hatta yeni konumlarda geçici varlıklarda taslaklar çizilebilmektedir. Ayrıca, önerilen varlıkları daha sonra kullanmak, kuruluştaki diğer kişilerle paylaşmak veya daha fazla maliyet analizi yapmak için projeler olarak kaydedilebilmektedir. [8]


Ayrıca bu haritadan oluşabilecek verilerle yöneticilerin özet bilgileri gözlemleyeceği bu bilgilerle bir sonraki adım için karar destek mekanizmaları sağlayacak farklı uygulamalar da aynı platform üzerinden sağlanabilmektedir.
8. Sosyal Medya Hesaplarından Şikayet Bildirimi Toplama Süreçleri
ArcGIS platformunun bir parçası olan yapılandırılabilir uygulamalar ile müşterilerin sosyal medya hesaplarından bulundukları istek ve şikayetleri harita üzerinde görselleştirme ve gelen bildirimleri değerlendirme süreçleri yönetilebilmektedir. Dünyadan gerçek bir örnekle anlatmak gerekirse, Seattle City Light, yaklaşık 415.000 müşteriye hizmet vermekte ve bu da Amerika Birleşik Devletleri’nde onuncu en büyük kamu güç sistemini oluşturmaktadır. [9] Güvenilirliği arttırmak ve müşterilerle ilişkileri güçlendirmek amacıyla, bu hizmetlerde son teknolojilerden yararlanmak oldukça önemlidir.
Modern müşteri ile nasıl bağlantı kurulmalıdır? Müşteri ilişkilerini geliştirmek, müşterilerin özellikle elektrik kesintileri sırasında nasıl iletişim kurmak istediklerini anlamalarını gerektirir. İki yönlü iletişimi geliştirmek için, Seattle City Light kuruluşunun şebeke hizmetleri ve müşteri şikayetleri ile ilgili gerçek zamanlı olarak veri toplayabilmesi için bir çözüme ihtiyacı vardı. Bu aşamada kuruluş ArcGIS platformuna entegre ettiği sistemleriyle gelen şikayetleri konum bazlı görüntüleyebilir ve bölgelere özel sorun giderme projeleri oluşturabilir pozisyona gelmiştir.
Aşağıdaki görsel sosyal medya ile entegre bir ArcGIS uygulaması olup kuruluş özelinde geliştirilmiş bir uygulamayı örneklemektedir. [10]

Buraya kadar özetlenmiş olan tüm aşamalar her gün gelişen ArcGIS Platformu ile desteklenen elektrik dağıtım süreçlerini kapsamaktadır. Daha fazla ve kapsamlı bilgiye aşağıda yer alan referanslar ve ilgili linkler bölümlerinden ulaşabilirsiniz.

REFERANSLAR
[1] TEİAŞ. (2012). Türkiye Elektrik Üretim – İletim İstatistikleri. (Şubat 2013)
[2] TÜBİTAK UZAY Güç Sistemleri Analiz Grubu “Türkiye Elektrik Sistemi İçin Transformatör Merkezi (TM) Bazlı Bölgesel Talep (MW) Projeksiyonu Çalışmaları 2013 – 2022 Dönemi”, Eylül 2012
[3] GeoPlanner for ArcGIS- New Premium App Uses Geodesign for Smart Planning
http://www.esri.com/esri-news/arcnews/summer14articles/geoplanner-for-arcgis
[4] Geospatial Modeling of Electricity Distribution Network
https://www.geospatialworld.net/article/geospatial-modeling-of-electricity-distribution-network/
[5] For Giant Electric Utility, Spectacular Teamwork Pays Off, PSE&G Merges Customer Data, Outage Management, and GIS
http://www.esri.com/news/arcnews/summer01articles/pseg-merges.html
[6] Utility Vegetation Management & GIS
http://proceedings.esri.com/library/userconf/proc15/papers/235_665.pdf
[7] Cost Map Integrates RSMeans data with the ArcGIS Platform
http://gisinc.com/services/cost-map-water-utilities
[8] Introducing the Cost Analysis Widget in Web AppBuilder for ArcGIS
https://www.esri.com/arcgis-blog/products/web-appbuilder/decision-support/introducing-the-cost-analysis-widget-in-web-appbuilder-for-arcgis/
[9] Social Media Powers New-Age Outage Reporting
http://www.esri.com/News/2016/Electric/full-article/Social-Media-Powers-New-Age-Outage-Reporting
[10] Esri Startups Fuse Communication Media with GIS
http://www.esri.com/esri-news/arcnews/summer16articles/esri-startups-fuse communication-media-with-gis

İLGİLİ LİNKLER
Mitigating network costs by mapping potential risk
https://info.esriaustralia.com.au/acton/attachment/19230/f-015a/1/-/-/-/-/ELE_Western-Power-Technical-Case-Study.pdf
GIS for Electric Distribution
http://www.esri.com/library/brochures/pdfs/gis-for-electric-distribution.pdf
Dashboard View of the Distribution Network
http://www.esri.com/library/casestudies/union-power-electric.pdf
Improving ROI by Leveraging ArcGIS Server for Data Analytics
http://proceedings.esri.com/library/userconf/proc16/papers/539_653.pdf

Drone2Map For Arcgis Kullanarak Daha Etkili  Çevresel Analizler Yapın

Drone2Map For Arcgis Kullanarak Daha Etkili Çevresel Analizler Yapın

Drone2Map For Arcgis

Drone2map for Arcgis, Drone ve İHA’lar vasıtasıyla elde edilen ham fotoğrafların, ArcGIS’te değerli bilgi ürünlerine dönüşmesini sağlayan bir masaüstü uygulamasıdır. Drone kullanımının gün geçtikçe yaygın hale gelmesi dahilinde , arazi koşulları yüzünden erişilmesi zor bölgelerin, 2 boyutlu ve 3 boyutlu haritalarını oluşturmak, Drone2Map yazılımı ile daha da kolay bir hale gelmiştir. Bunun yanı sıra çevresel değişiklikleri, doğal afetlerin etkilerini, ve diğer çevresel olayları kolaylıkla takip edebilir ve haritalayabilirsiniz.

Drone2Map for Arcgis’ in faydaları;

  • Üçüncü taraflara bağlı kalmadan veri elde edebilirsiniz.
  • Pahalı hava görüntü işleme hizmetlerine olan ihtiyacınızı azaltabilirsiniz
  • Drone2Map, drone’nuzun kamerasını ve sensor parametrelerini algılar ve hızlı işlemeyi mümkün kılan doğru varsayılanları akıllıca uygulayarak zaman konusunda tasarruf yapmanızı sağlar.
  • Görüntü yakalama, işleme, analiz ve paylaşım uygulamalarının hepsini bir yazılımda bularak enerji tasarrufu yapmanızı sağlar.
  • ArcGIS, Pix4D ile ortaklaşa tüm iş akışını destekler.
  • Doğru ayarları oluşturup kaydederek zamanınızdan tasarruf edebilirsiniz

Drone2Map projesinin öğeleri, kullandığınız şablona göre değişecektir, ancak tüm projeler drone uçuş yolunuzun çizgi özellikleri, uçuş sırasında toplanan görüntülerin konum belirleme özelliklerine sahip nokta özellikleri içerir.-

Drone2Map proje çıktıları;

Ortomozaik görüntü.
Dijital yüzey modeli (DSM)
Dijital arazi modeli (DTM)
Kontur hatları
Normalleştirilmiş bitki örtüsü indeksi (NDVI)
Çalışma alanının 3D renklendirilmiş nokta bulutu
Çalışma alanının 3D ve gerçek dokulu mesh dosyası
Dokulu mesh dosyasının PDF dosyası

ArcGIS for Drone2Map içerik tablosu, seçilen şablona ve seçeneklere ve üretilen ürünlere dayalı olarak önceden tanımlanmış gruplar ve katmanları içerir.

Drone2Map, proje kurulumu sırasında görüntülerden veya harici bir coğrafi konum dosyasından GPS bilgisi alır. Bu bilgiler Ground Control Points yani Zemin Kontrol Noktalarınız dan alınır, Ground Control Points, dronunuza çekim esnasında ‘Z’ değerlerini algılamasını sağlamaktadır. Bu noktalar genelde zeminle renk olarak karışmayacak renklerde olan plakalar veya gps noktaları olabilir. Daha sonra bu kontrol noktaları RTK GPS veya Total Station gibi profesyonel hassaslıkta ekipmanlar yardımıyla ölçülmelidir. Proje alanınız için GCP’ lere sahip bir dosyanız varsa, bunları Drone2Map’e içe aktarabilir veya manuel olarak oluşturabilirsiniz. Çoğu projede 5-10 arasında GCP önerilir ve genellikle yeterlidir. 10 taneden daha fazlası  gerekli değildir ve sonuçlarınızın doğruluğunu önemli ölçüde artırmaz.
Sadece 2 adet hava fotoğrafınızı dahi işleyecek olsanız bile, beş veya daha fazla GCP önerilir.
Ölçek ve yönelimdeki hataları en aza indirmek için GCP’ler proje alanı boyunca eşit olarak dağıtılmalıdır.

Drone2Map’ınıza entegre edilmek üzere, Collector for Arcgis kullanarak yer kontrol iş akışınızı basitleştirip düzenleyebilirsiniz..

Sonrasında Drone2Map programına giriş yaparak verilerinizi işleyebilirsiniz.

Drone2Map programına giriş yaptığınızda ilk karşınıza çıkan ekranda 4 adet proje şablonu olduğunu görmektesiniz.

İlk olarak Rapid şablonunu örnek bir proje üzerinden inceleyelim.

Rapid–>

Rapid şablonu, görüntü koleksiyonunuzun kapsamını ve kalitesini doğrulamak için ortomozaik, dijital yüzey modelleri ve dijital arazi modelleri oluşturmak üzere tasarlanmıştır.

Rapid şablonunu seçip oluştur sekmesine tıklayın daha sonra projenize bir isim verin. Sahada elde ettiğiniz verileri programda içe aktarın.

Görüntü bilgilerini görüntülemek için Görüntü Özellikleri’ne tıklayın ve varsayılanları kabul etmek için Tamam’a tıklayın.

İşleme seçeneklerine tıklayın ve işaretli seçenekleri inceleyin. Varsayılan olarak, kilit noktaları,görüntü skalası, azaltılmış işlem süresi için düşük kaliteli olarak ayarlanır. Varsayılan ayarları kabul etmek için Tamam’a tıklayın.
İşleme başlamak için Başlat’a tıklayın.

Gördüğümüz sonuçlar;

İ

Fotoğrafta görülen koyu sarı renkli çizgi dronumuzun rotasını,mavi noktalar ise fotoğraf alınan noktaları göstermektedir.

İşlem tamamlandığında, ortomozaik harita ekranınıza eklenir; ve Ortomozaik, DSM hillshade ve DTM hillshade katmanları da sol tarafda bulunan 2d ürünler kısmına eklenir.

Rapid şablonunun, işlem süresini optimize etmek için daha düşük çözünürlüklü bir ürün üretir. Daha yüksek çözünürlüklü projeler için, 2D mapping şablonunu seçebilirsiniz veya Rapid şablon seçeneğinde, görüntü

işleme seçeneklerinde ayarları manuel olarak ayarlayabilirsiniz.

2D Mapping

2D haritalama şablonu, yüksek çözünürlüklü ortomozaik, yükseklik modelleri ve multispektral indeksler oluşturmak için tasarlanmıştır.

Projeniz için bir ad verdikten sonra kaydetmek için bir konum seçin. Eğer verileriniz,harici bir telemetri dosyası içeriyor ise. GPS Dosyası gerekli penceresi belirdiğinde, veri klasöründeki koordinat dosyasına gidin ve coğrafi konum dosyasını ekleyin. Coğrafi konum verilerini eklemek için Tamam’a ve tekrar Tamam’a tıklayın.

İşlem tamamlandığında, harita ekranında ortomozaik veri görünür. Ortomozaic ve DSM hillshade katmanları içindekiler tablosuna eklenir. Bu şablonla üretilen harita çözünürlük olarak yüksektir.

3d Mapping

3D mapping şablonu, ayrıntılı 3D renklendirilmiş nokta bulutları, 3D dokulu meshler ve 3D PDF’ler oluşturmak için tasarlanmıştır.

Diğer şablonlarda olduğu gibi bu şablonda da aynı proje dosyalarınızı açabilirsiniz. Daha sonra işleme Seçenekleri’ne tıklayarak, varsayılan olarak hangi sekmelerin seçili olduğuna  dikkat etmeliyiz. 3D mapping proje şablonunda, 3D Ürün adımları varsayılan olarak çalışır. Bu şablonun bir parçası olarak ortomozaik veya DSM oluşturmak için, 2D Ürünler’in yanındaki kutuyu işaretleyebilirsiniz.

İşlem tamamlandığında, harita görünümü 3D görünümüne geçer ve dokulu ağınız, harita ekranınıza ve içeriklerinize eklenir.

Drone2Map, proje kurulumu sırasında görüntülerden veya harici bir coğrafi konum dosyasından GPS bilgisi alır. Zaman zaman, projeler GPS’in sağlayabileceğinden daha iyi bir doğruluk gerektirebilir. Bu yüzden yazının başında da bahsettiğim gibi daha iyi bir hassasiyet için, projenize zemin kontrol noktaları (GCP) ekleyebilirsiniz. GCP’ler, yerkürenin yüzeyinde, resimlerinizi doğru konuma coğrafi olarak yerleştirmek için kullanılabilecek noktalardır. Drone2Map, bir dosyadan GCP’leri içe aktarma veya GCP’leri haritadan manuel olarak ekleme yeteneği sağlar.

Ayrıca 3D mapping şablonunda oluşturulan .las uzantılı nokta bulutu verinizi Arcgis Pro veya Arcmap yazılımları ile .lasd (LasDataset) uzantısına dönüştürerek görüntüleyebilirsiniz.

Arcgis Pro da yeni map oluşturduktan sonra .lasd  uzantısına dönüştürdüğümüz nokta bulutu verimizi 2 boyutlu ve 3 Boyutlu görüntüleyebiliriz.

Nokta bulutu verisini Arcgis Pro yazılımında 2 Boyutlu gösterimi.

Nokta bulutu verisini Arcgis Pro yazılımında 3 Boyutlu gösterimi.

Inspection

Inspection şablonu, ilgilenilen nesneleri hızlı bir şekilde incelemek için tasarlanmıştır. Varsayılan varyanslar seçili iken herhangi bir ürün oluşturmaz. Diğer şablonlarda olduğu gibi inspection şablonunda da hava fotoğraflarımızın olduğu dosyayı içe aktararak, projenizi oluşturabilirsiniz.

İşlem tamamlandığında, harita görüntüleyicinizde inceleme görüntüleyici açılır ve Fotoğraflarınız ve Uçuş Yolu katmanları, içeriklerinize eklenir.

Project data kısmındaki görüntüleri seçerek  veya harita üzerinde bir görüntü merkezi seçerek  görüntülerini inceleyebilirsiniz.

 

Arcgis for Drone2Map yazılımında bulunan hazır şablonların haricinde, çalışma alanınızın büyüklüğüne ve detayına göre kendi şablonunuzu manuel olarak oluşturabilirsiniz.

ArcGIS Pro ile Stereo Haritalama Çalışmalarınızı Gerçekleştirin!

ArcGIS Pro ile Stereo Haritalama Çalışmalarınızı Gerçekleştirin!

Stereo görüntü, üç boyutlu model üretmek için farklı açılardan elde edilen ve örtüşen bir görüntü biçimidir. Bu görüntüleme tekniği 19.yy’ da ortaya çıkmış ve sonrasında I. ve II. Dünya Savaşları esnasında hava fotoğraflarından görülen topoğrafya ve yer şekillerini tanımlamak, aynı zamanda doğru şekilde ölçüm yapabilmek için geliştirilmiştir. Stereo tekniği binalar, altyapı, orman alanları, topoğrafya, eğimler, yer şekilleri ve başka birçok amaca hizmet eden uygulama süreçlerinde kullanılabilen bir tekniktir. Bu teknikle çalışmanın gerektirdiği hassasiyete göre görüntü yakın veya uzak mesafeli stereo fotogrametri teknikleriyle gerçekleştirilebilir.

Günümüzde yüksek çözünürlüklü multispektral görüntülerin, dijital yükseklik modellerinin ve GPS verilerinin varlığıyla ortorektifikasyon işlemi görmüş bir görüntü kullanılarak yeryüzüne ait farklı niteliklerde katmanlar oluşturulmaktadır. Uzaktan algılama ve görüntü işleme teknikleri, verinizi fotogrametrik doğrulukta tanımlamak ve sınıflandırmak için kullanılabilir. Stereo çalışmalarının bilgisayar algısı ve işlemleriyle otomatik olarak yürütülmesindense, insan eli ile gerçekleştirilmesi daha hassas ve kontrollü çalışmayı sağlayacaktır. Bu duruma örnek olarak, bitki örtüsü sebebiyle algılanamayan binaların, yolların ve diğer zemin özelliklerinin keşfedilmesi verilebilir.

Stereo Haritalama ArcGIS Pro Arayüzü

ESRI ArcGIS Pro 2.1 sürümüyle üç boyutlu çalışma süreçlerini oldukça ileri taşıdığı gibi, stereo haritalama tekniğiyle de ArcGIS Pro içerisinde üç boyutlu çizimler oluşturmak ve düzenlemek oldukça kolaydır. Bu teknikle üç boyutlu çalışmalarınız için veri toplayabilir, aynı zamanda bu verileri ArcGIS Pro’da hem iki boyutta hem üç boyutta eş zamanlı olarak görüntüleyebilirsiniz.

ArcGIS Pro ile Stereo Haritalama Çalışmalarının Avantajları Nelerdir?

ArcGIS Pro içerisinde Stereo haritalama çalışmalarınızı Image Analyst bileşeni ile birlikte gerçekleştirebilirsiniz. ArcGIS Pro ile Stereo haritalamanın bazı avantajlarını aşağıda sizler için listeyebiliriz :

  • Farklı bir fotogrametrik pakete ve veri dönüştürme özelliğine gerek duymadan entegre bir iş akışı sağlar.
  • Çok çeşitli veri formatlarını desteklediği gibi hava fotoğrafı, uydu fotoğrafı ve drone aracılığıyla elde ettiğiniz görüntüleri de destekler.
  • Görüntü toplama ve stereo modellerini yönetmek için gelişmiş bir ortam sağlar.
  • Stereo modelleri ister kendiniz filtreleyebilir veya ArcGIS Pro tarafından otomatik olarak en iyi şekilde algılanan modeli kullanabilirsiniz.
  • Monitördeki görüntüyü üç boyutlu görmenizi sağlayan shutter glasses veya anaglif gözlüklerle çalışmanıza imkanı tanır.
  • Üç boyutlu detay verilerin üretilmesi sırasında bir yandan da birden çok işlemin parallel olarak çalışmasını sağlar.
  • Ekran kartınızdan (GPU) güç alarak daha hızlı stereo görüntü oluşturma,
  • Detay şablonları, çok kullanıcılı düzenleme, versiyonlama ve daha fazlası için gelişmiş düzenleme yeteneği,
  • Topolojiniz ve veri yapınız korunurken stereo detaylarınızı doğrudan CBS veri tabanınıza toplar.
  • Oluşturacağınız üç boyutlu detaylar için amacınıza uygun sembolleri barındırır.
  • Sabit imleç modu ile yüzey takibi ve stereo görüntü üzerinde gezinirken detay çizimine olanak sağlar.
  • Stereo görüntüden ürettiğiniz detayları sahne görünümünde anlık olarak görüntüleyebilirsiniz.

Geçmişte stereo görüntü toplama işlemleri için çok fazla emek ve maliyet gerektirirken, artık gelişen teknolojiyle birlikte bu süreç oldukça kolay ve erişilebilir hale gelmiştir. Görüntü toplama işleminin kolaylaşması, toplanan görüntülerin işlenmesi veya bu görüntülerden veri elde edilmesi çalışmalarını da etkilemiştir. Bu noktada ESRI, ArcGIS Pro yazılımıyla stereo haritalama yeteneklerini bu ilerleyen teknolojiyle uyumlu hale getirmiştir. ArcGIS Pro ile birlikte stereo görüntüler üzerinde çalışmayı, yorumlamayı, veri üretme ve düzenleme işlemlerini basit ve kolay kullanılabilir bir şekilde siz değerli kullanıcılarımıza sunmaktadır. Stereo görüntüleri üzerinden oluşturduğunuz verileri hızlı bir şekilde kullanarak, projelerinizi üç boyutlu olarak ArcGIS platformu içerisinde diğer kişilerle kolaylıkla paylaşabilirsiniz.

Stereo haritalamada ESRI ürünleri kabiliyetleri ile ilgili daha fazla bilgi için bizleri takip edebilirsiniz…

Bu çalışmayı birlikte yürüttüğüm Eğitim Uzmanı arkadaşım Bekir Yüzer’e teşekkürlerimi sunarım…

Yararlanılan Kaynaklar :

  • https://pro.arcgis.com/en/pro-app/help/analysis/image-analyst/introduction-to-stereo-mapping.htm
  • https://www.esri.com/arcgis-blog/products/arcgis-enterprise/3d-gis/whats-in-the-january-2018-arcgis-release/
  • https://www.esri.com/arcgis-blog/products/arcgis-pro/3d-gis/check-out-the-arcgis-image-analyst-extension-for-arcgis-pro/

 

Area Solar Radiation Aracı İncelemesi

 Meteoroloji, enerji şirketleri, inşaat mühendisliği, tarım ve ekolojik araştırma gibi bir çok alan için yararlı olan güneş enerjisinin anlamlandırılabilmesi ve yorumlanabilmesi için büyük kolaylık sağlayan solar radyasyon aracını inceleyeceğiz.

Örneğin, bir bölgenin bir zaman dilimi boyunca ne kadar güneş aldığının bilgisi, bir kayak tesisi için yeni bir alanın belirlenmesinde veya optimal büyüme için özel mikro iklim koşullarının gerekli olduğu özel mahsullerin yetiştirilmesi için en iyi konumların belirlenmesinde yararlı olabilir. Başka bir örnekte, orman yangınlarının davranışlarını tahmin etmek ve en iyi yangın söndürme yöntemleri ile ilgili kararlar almak için insolasyon haritalarının önemi kanıtlanmıştır. İnşaat mühendisliği ve şehir planlaması için, ensolasyon, optimum yerleri belirlemek için kullanılan uygunluk modelleri için önemli bir girdi olabilir.

Solar Radiation analiz araçları yatay bir alanda veya belirlenen özel konumlarda Rich(1990) ve arkadaşlarının(1994) geliştirdiği ve daha sonra ileri düzeye Fu ve Rich’in taşıdığı yarıküresel görüş açıklığı algoritmasıyla güneşlenme süresini hesaplar.

Bu yazı, Esri Türkiye’nin 2017 yılında düzenlemiş olduğu Genç Bilginler Yarışması’nın kazananı Balca Ağaçsapan ve ekibine ait “İnsansız Hava Aracı Verileri Kullanılarak Bina Çatılarının Fotovoltaik Potansiyellerin CBS Tabanlı Değerlendirilmesi” başlıklı projede kullanılan önemli araçlardan bir tanesi olan “Area Solar Radiation” aracına ait parametrelerin kısa bir incelemesidir.

 

 

Input raster: Yükseklik bilgisini barındıran raster verinin (DEM) tanımlandığı alan.

Output global radiation raster: Girdi verisinin her bir konumunda hesaplanan toplam solar güneşlenmenin kaydedileceği çıktı küresel radyasyon verisi. Birimi metrekareye bir saatte düşen watt cinsindendir (WH/m²).

Latitude (optional): Alana ait enlemin tanımlandığı alan. Birimler on’luk derece cinsindendir ve bu birimler; alan kuzey yarımkürede ise pozitif, güney yarımkürede ise negatif olarak değer alırlar. Mekansal referans barındıran veriler için; ortalama enlem otomatik olarak hesaplanır, eğer mekansal referans barındırmıyorsa enlem değeri varsayılan olarak 45 derece enlemi gelir.

Sky size/ Resolution (optional): Gökyüzü ve Güneş haritaları rasterlarında görülebilir alan için gökyüzü boyutu ve netlik(çözünürlük) ayarının yapıldığı alan. Birimi hücrelerdir. Varsayılan olarak bırakılırsa 200’e 200 hücre matrisine sahip bir raster üretilir.

Time configuration (optional): Hesaplamalar için bir zaman periyodunun ayarlandığı alandır.

Special days: Gündönümü (yaz ve kış) ve ekinokslar için solar güneşlenmeyi hesaplar. İlkbahar ve sonbahar ekinoksları aynı kabul edilir.

Within a day: Tek bir gün içinde belirlenen zaman periyodunda hesaplama yapar. Bu seçenek seçildiğinde Date/Time settings penceresindeki parametreler seçtiğiniz tarihin yılın kaçıncı gününe denk geldiğini gösteren bir kutucuğa (day number of the year) ve  Start ve End time kısmında da bu seçtiğiniz tarihte analizi gerçekleştirmek istediğiniz saat aralığını belirleyebilirsiniz. Başlangıç ve bitiş saat aralığını belirlerken kutucukların yanında bulunan saat butonu yardımıyla Yerel Standart Zaman veya Yerel Güneş Zamanı arasında seçim yapabilirsiniz. Bu alanda alanınıza ait boylam derecesi ve saat dilimi belirlemelerini yapabilirsiniz.

Multiple days in a year: Bir yıl içinde belirlenen birden fazla günlük periyodlar dahilinde hesaplama yapar. Yıl, Başlangıç günü ve Bitiş günü belirlenir. Bitiş günü, Başlangıç gününden önce girilirse; Bitiş günü bir sonraki yıla ait olarak kabul edilir. Varsayılan olarak gelen değer Başlangıç gününü Julian takvimine göre (belirlenen tarihin, yılın kaçıncı günü olduğu) 5, Bitiş tarihini ise 160 alır. Başlangıç ve Bitiş tarihlerini girebilmeniz için bu kutucukların yanına ayrıca bir Takvim ikonu yerleştirilmiştir.

Whole year monthly interval: Bütün bir yıl boyunca, aylık fasılalar halinde bir hesaplama yapar. Bu seçenek seçildiğinde alt kısımda bulunan “Create outputs for each interval (optional)” seçeneğinin çeki atılırsa eğer; her ay için ayrı bir çıktı ürünü ortaya çıkacaktır. Çekin atılı olmadığı durumlarda ise tüm bir yıl için tek bir çıktı ürünü olacaktır.

Day interval (optional): Güneş haritası oluşturulmak istendiğinde gökyüzü katmanları üzerinde hesaplama yapılması için yıl boyunca bir zaman aralığı verilir.  Birimi gün’dür.Varsayılan değer 14 gün (iki haftalık) olarak gelir.

Hour interval (optional):  Güneş haritası için gökyüzü katmanları üzerinde hesaplama yapılırken gün aralığı belirlenebildiği gibi saat aralığı da belirlenebilmektedir. Birimi saat’tir. Varsayılan olarak gelen değer 0.5’tir. Bu da her yarım saatte bir hesaplama yapılacağı anlamına gelir.

Topographic parameters:

Z factor (optional): Yüzey z birimleri zemin x, y birimlerinden farklı birimler halinde ifade edildiğinde, hesaplamaların düzeltilmesi için bir z-faktörünün kullanılması esastır. Doğru sonuçlar elde etmek için z birimleri x, y zemin birimleriyle aynı olmalıdır. Birimler aynı değilse, z birimlerini x, y birimlerine dönüştürmek için bir z faktörü kullanılır. Örneğin, x, y birimleriniz ve z birimleriniz feet ise, feet’i metreye dönüştürmek için 0.3048’lik bir z faktörü belirtebilirsiniz.

Slope and aspect input type (optional): Analiz için gerekli olabilecek olan eğim ve bakı bilgisinin nereden alınacağı belirlenir.

FROM_DEM: Eğim ve bakı bilgisinin girdi raster yüzeyinden alınacağını belirtir. Varsayılan olarak gelen değerdir.

FLAT_SURFACE: Sabit bir değer verilerek eğim ve bakı için kullanılır.

Calculation directions (optional): Görülebilir alanlar belirlenirken kullanılan azimut yönleridir. Bu alana girilebilecek değerler 8’in katları şeklinde olmalıdır. Karmaşık topoğrafyaya sahip alanlar için yeterli olan ve varsayılan olarak gelen değer 32’dir.

Radiation parameters:

Zenit divisions (optional): Gökyüzü katmanları oluşturulurken kullanılacak bölüm sayısının girildiği alan. Varsayılan değer 8 bölümdür (zenite bağlı olarak). Bu alana girilecek olan değerler sıfırdan büyük ve gökyüzü değerinin yarısından küçük olmalıdır.

Azimuth divisions (optional): Kuzey ile ilişkili olarak varsayılan değer 8’dir. Bu alana girilebilecek değerler 8’in katları şeklinde ve sıfırdan büyük, 160’dan küçük olmalıdır.

Diffuse model type (optional): Radyasyon dağılımının modelleme türünün belirlendiği alan.

UNIFORM_SKY: Genel dağılım modeli. Radyasyon dağılımının tüm gökyüzü yönlerinde aynı olduğu varsayılır. Varsayılan model tipi olarak bu seçenek seçilidir.

STANDARD_OVERCAST_SKY: Standart bulutlu hava dağılım modellemesini yapacak seçenektir.Gelen radyasyon dağılımının zenit açısı ile akış değişkenleri ele alır.

Diffuse proportion (optional): Normal küresel radyasyon dağılımının orantısı. Değer aralığı 0 ile 1 arasındadır. Bu değer atmosfer koşullarına göre ayarlanmalıdır. Genel olarak gökyüzü akımlarını temizlemek için varsayılan olarak gelen değer 0,3’tür.

Transmittivity (optional): Atmosferden geçen radyasyon fraksiyonu (tüm dalga boylarının ortalaması). Değer aralığı 0 (iletim yok) ile 1 (tümü iletilir) arasındadır. Varsayılan olarak gelen ve gökyüzünü netleştirmek için genellikle yeterli olan değer 0.5’tir.

Optional outputs:

Output direct radiation raster (optional): Her lokasyon için doğrudan gelen solar radyasyon bilgisini barındıracak çıktı raster verisi. Birimi WattSaat/m²’dir.

Output diffuse radiation raster (optional): Her lokasyon için gelen solar radyasyon dağılımı verisini barındıracak olan çıktı raster verisi. Birimi WattSaat/m²’dir.

Output direct duration raster (optional): Doğrudan gelen solar radyasyon süresini barındıracak raster veri. Birimi Saat’tir.

Solar Radyasyon çalışmasına bir örnek:

 

Yandakigörselde, bir üzüm bağı için potansiyel alanları temsil eden bir yamaçta dört yer (kırmızı noktalar) seçilmiştir. Üzümlerin büyümesini en üst düzeye çıkarmak için, büyüme mevsiminde (Nisan-Ekim) hangi noktaların en fazla güneşe maruz kalacağı belirlenmelidir.

 

 

 

 

Alanın solar radyasyon analizi sonucuna göre, yaz ayları boyunca en yüksek radyasyon miktarının nerede olduğunu gösteren insolasyon haritası (direct + diffuse, WH / m2) oluşturulmuştur. (kırmızı = yüksek solar radyasyon; mavi = düşük solar radyasyon).

 

 

 

 

Solar radyasyon analizinden elde edilen öznitelik tablosu, her bir saha konumu için hesaplanan küresel güneş çarpmasını gösterir. Konum 3 (mavi renkle vurgulanmıştır) en yüksek güneş ışığına sahiptir ve bu kritere göre üzüm yetiştirmek için en iyi yer olarak düşünülebilir.

ArcGIS Pro ile NDVI

Normalize edilmiş bitki örtüsü farkı indeksi (NDVI), Landsat görüntüleri gibi Multispektral raster veriler üzerinde uygulanan, ölçüm yaptığınız alandaki yeşil alanları tespit etmenizi, böylelikle bitki örtüsü hakkında bilgi edinmenizi sağlayan standart bir indekstir. Bu indeks, yakın kızıl ötesi (NIR) ile görünür ışık (kırmızı) arasındaki yansıma değerlerini oranlayan bir formülle bitki örtüsünü tespit eder.

Bitki yapraklarındaki fotosentez yapmaya yarayan klorofil, görünür ışığı (0.4- 0.7 µm) büyük ölçüde emer. Yaprakların hücre yapısı ise yakın kızıl ötesi ışıklarını (0.7-1.1 µm) yüksek miktarda yansıtır. Elde edilen yansıma değerleri kullanarak düzenlenen formül, bitki sağlığını en iyi şekilde yansıtan sonuçlar vermesi için aşağıdaki hali almıştır:

Bu formül sayesinde sonuçlar -1 ile 1 arasında bir aralıkta değerler alır. Elde ettiğiniz değerler, bitki örtüsünün canlılık ya da olgunluk durumu hakkında da bilgi sunar.

Son derece düşük ya da negatif değerler, bulutsuz, su ya da kar gibi bitki örtüsü olmayan alanları; çok düşük değerler, beton, kaya veya çıplak toprak gibi az bitki örtüsünün olduğu veya hiç bitki örtmeyen alanları; orta değerler, çalı ve otlak alanlarını; yüksek değerler ise orman alanları ve yeşil bitki örtüsünü temsil eder.

Bu durumda, tarımın yoğun olarak gözlendiği alanlarda düşük NDVI değerlerinin alınmasından, ilk bakışta o bölgede kuraklık, hastalık olabileceğini, ekin oranlarında düşüş olduğu sonucuna varabiliriz.

ArcGIS Pro ile tek adımda NDVI görüntüsü elde edin!

ArcGIS Pro’da NDVI görüntüsü oluşturabileceğiniz 2 basit araç bulunur. NDVI aracını kullanacağınız multispektral görüntünüzü Contents kısmınıza basitçe sürükleyerek ekleyebilirsiniz. Bu araçlara erişmek için ise, öncelikle Analysis sekmesindeki Raster Functions‘ı aktifleştirmeniz gerekiyor. Çıkan Raster Functions panelinde NDVI ve NDVI colorized araçlarını görebiliyorsunuz.

İki araç da benzer mantıkla çalışır. İlk olarak, NDVI aracını tanıyalım. Araca tıkladığınızda gelen ekranda Raster parametresinin yanındaki ok işaretinden NDVI uygulamak istediğiniz katmanı seçin (Sadece Contents kısmında ekli raster verilerini gösterecektir). Visible Band ID parametresine kullandığınız görüntünün Kırmızı bant numarasını, Infrared Band ID parametresine ise Yakın kızıl ötesi (NIR) bant numarasını girin. Yukarıdaki görüntü Landsat 5 ile elde edildiği için bu rakamlar bu senaryo için sırasıyla 3 ve 4. Son olarak Create Layer seçeneği aracı çalıştırır ve Contents kısmına katman olarak ekler.

Araç çalıştıktan sonra görüntü siyah-beyaz oluşur. Symbology panelinden uygun renk skalası seçildiği takdirde, renkler bitki örtüsü hakkında görsel olarak da anlaşılır olacaktır.

Eğer katmanı direkt olarak renkli elde etmek istiyorsanız, NDVI colorized aracını kullanabilirsiniz. Bu araç farklı bir algoritma ile çalışır. Bu yüzden aşağıdaki görselde de belirtilen Scientific Output seçeneğini işaretlemezseniz, 0 ile 200 arasında; işaret atarsanız ise NDVI aracında da olduğu gibi -1 ile 1 arasında değerler alırsınız. Ek olarak, symbology seçeneği araç paneline ekli gelir. Buradan uygun symbology seçeneğini seçip aracı çalıştırabilirsiniz.

Katman aşağıdaki gibi eklenecektir:

Daha önceden de belirttiğimiz gibi sonuçlar Contents paneline katman olarak gelir. Bunları kaydetmek için, aşağıda gösterildiği gibi, katmana sağ tıklayıp — Data — Export Raster yolunu izlemelisiniz. Bu aşamada görüntüyü kaydetmek istediğiniz formatı seçebilirsiniz. Bir değişiklik yapmazsanız görüntü .tiff uzantısı ile kaydolur.